II. Abdülhamid döneminde dini eserlerin basım ve denetimi

Osmanlı Devleti'nde neşriyat hayatına dair düzenlemeler II. Abdülhamid'den önce başlasa da onun döneminde gerek yapılan düzenlemeler gerekse oluşturulan kurumlar ile bu alanda tam anlamıyla bir mevzuat oluşturulmuş ve denetim işletilmiştir. Bu mevzuat içerisinde 1882 yılında oluşturulan Encümen-i Teftiş ve Muayene Heyeti her türlü kitabın kontrolünü yapmakla vazifelendirilmiştir. II. Abdülhamid döneminde bu genel çerçeve içerisinde dini eserlerin basımı için de özel birimler teşkil edilmiş ve denetim özelde bu birimler vasıtasıyla yürütülmüştür. Bu birimler içerisinde 1889 yılında Bâb-ı Fetvâ bünyesinde teşkil eden Tedkîk-i Müellefât Heyeti ve 1902 yılında Maârif Nezâreti'nde teşkil edilen Kütüb-i Dîniyye ve Şer'iyye Tedkik Heyeti Mushaf dışı dini eserlerin basımından sorumlu tutulmuşlardır. Sözü edilen heyetler dini eserlerin basımında etkin bir rol oynayarak denetimin önemli bir aşamasını teşkil etmişlerdir. Dini neşriyat içerinde önemli bir yeri olan Mushaf basımı için ise bu heyetlerin dışında müstakil bir birim kurularak Mushaf basımı da bu şekilde denetlenmiştir. Devlet tarafından Mushaf basımının serbest bırakılmasının akabinde, Bâb-ı Fetvâ bünyesinde Teftiş-i Mesâhif-i Şerife Heyeti oluşturularak basımın her aşamasında önemli sorumluluklar üstlenmiştir. Tez çalışmasında, II. Abdülhamid döneminde oluşturulan bu birimlerin kurumsal tarihleri, görev ve faaliyetleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Aynı zamanda birimlerin vazifeleri ve faaliyetleri çerçevesinde dini eserlerin basım ve denetim aşamaları ele alınmıştır.