II. Dünya Savaşı sonrası Türk dış politikasının Türk Donanması'na etkisi

Bu çalışmanın amacı, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Türk dış politikasında yaşanan değişim ve gelişmelerin Türk Donanması'nı nasıl etkilediğini incelemektir. II. Dünya Savaşı devam ederken Sovyetler Birliği'nin boğazlar, Kars, Ardahan ve Artvin'e yönelik talepleri Türkiye'de güvenlik endişesine neden olmuştur. II. Dünya Savaşı'nın bitmesi ve Soğuk Savaş'ın başlaması ile birlikte, Türkiye komşusu olan Sovyetlerin baskısına karşı kendini güvende hissetmemiş ve savaştan süper güç olarak çıkan Amerika Birleşik Devletleri'nin desteğini almak istemiştir. Amerika Birleşik Devletleri de bölgeye olan ilgisi ve Soğuk Savaş'ın rekabet ortamı neticesinde Truman Doktrini ve Marshall Planı'nı yayınlamış ve açıkça Türkiye'nin arkasında olduğunu ilan etmiştir. 1947 yılında yayınlanan bu doktrin ile birlikte Türkiye, dış politika tercihini Batı blokundan yana kullanırken, bu tercihin genelde silahlı kuvvetler özelde ise Türk Donanması nezdinde bir takım yansımaları olmuştur. Truman Doktrini ile birlikte, Amerika Birleşik Devletleri tarafından gönderilen askeri uzmanlar Türk Donanması'nda idari, teknik ve eğitimsel bazı değişikliklere giderken, yapılan askeri yardımlar ile birlikte donanma envanterinde bulunan askeri araç ve gereçlerin kompozisyonunda Amerika menşeili ürünlerin Avrupa menşeili ürünlerin yerini aldığı görülmüştür. Truman Doktrini ile birlikte artan donanmadaki Amerikan etkisi, Türkiye'nin NATO'ya üyeliği ile birlikte pekişmiş, Türk Donanması bu gelişmeler ile birlikte bir taraftan kapasitesini artırırken, öbür taraftan askeri yardımların artması sonrasında donanmanın dışa olan bağımlılığının da arttığı görülmüştür. Türk dış politikası; Kıbrıs sorunu, Johnson Mektubu krizi, Kıbrıs Barış Harekâtı, Amerikan ambargosu ve Sovyetler Birliği'nin yıkılması gibi kırılma noktası teşkil eden olaylardan etkilenmiş, bu etkilenme bazı yönleriyle Türk Donanması'nı da etkilemiştir. II. Dünya Savaşı sonrasında Türk dış politikasında yaşanan kırılmaların Türk Donanması'nı nasıl etkilediği bu çalışmada incelenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sovyetler Birliği, ABD, Truman Doktrini, Donanma, Kıbrıs