III. Murad Albümü'nden seçilmiş varakların tezyînatının incelenmesi

Osmanlı kitap sanatlarıyla ilgili yapılan araştırmalar arasında murakka' (albüm) yapımcılığı henüz yeterince incelenmemiş bir konudur. Murakka'lar, genellikle hat, tezhip, katı', minyatür ve fırça resimleri örneklerinin toplandığı koleksiyonlar olup, el yazması eserlerden farklı bir yapıya sahiptir. İlk murakka'ların Timurî Sarayı'nda yapıldığı ve bu geleneğin Türkmen ve Safevî Sarayları'nda geliştirildiği bilinmektedir. Osmanlı Sarayı'na Timurî, Türkmen ve Safevî albümlerinin ganimet veya elçi hediyeleri gibi yollarla girmesiyle, bu sanat kolu Osmanlı nakkaşhanesinde benimsenmiş ve özellikle 16. yüzyılda hız kazanmıştır. Bu dönemde İran'dan gelen pek çok Acem sanatçının etkisi büyüktür. Yeni albümler hazırlanırken, mevcut albümlere eklemeler yapılmış ve bazen bir iki yüzyıl sonra tekrar elden geçirilip yenileri eklenerek yeniden ciltlenmiştir. Bu Osmanlı albümü, Viyana Ulusal Kitaplığı'nda korunan ve başındaki tezhipli zahriyesinde Sultan III. Murad için Mehmed Cenderizâde tarafından hazırlandığına dair bir ithaf yazısı bulunan albümdür. III. Murad Albüm ihtişamlı görünümü ile 16. yy ait dönemlerin özelliklerini ortaya koymakla birlikte. Osmanlı Sultanı için ithaf taşıyan ilk albüm olması sebebiyle de, özel bir önem taşır. Bu tezde albümün tezyinatı seçilen varaklar üzerinden motif çeşitliliği, kompozisyonu ve desen çizimleri, renklendirilmesi tespit edilerek inceleme yapılmıştır. Çalışmanın amacı ve araştırmasında izlenen yöntemlerle başlanan araştırma konusu, III. Murad'ın şehzadeliği ve sanatçı kimliği, III. Murad'ın şahsiyeti, III. Murad dönemi sanat atölyeleri ve sanatçıları başlığı altında dönemin sanat, bezeme anlayışı. Sanatkârları konusuna değinilmiş. Murakka' yapımcılığı hakkında bilgi verilerek Osterreichische Nationalbibliothek, Codex Mixtus 313 nolu albümün seçilen varakları tezyîni yönünden incelenmesi yapılmış, eserin tezhipleri fotoğraflar ve desen çizimleri ile ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Albüm, III. Murad Dönemi, Murakka'