İklim değişikliği algısı ve karbon yönetiminde yönetim muhasebesi tekniklerinin kullanımına etkisi ve BIST'de bir uygulama

Başta karbondioksit (CO2) olmak üzere sera gazlarındaki belirgin artış nedeniyle ortaya çıkan iklim değişikliğinin 21. yüzyılın en büyük sorunlarından biri olduğu konusunda genel bir fikir birliği bulunmaktadır. Bu değişikliğin ve etkilerinin oluşmasında ise doğrudan ve dolaylı karbon salınım kaynaklı faaliyetleri nedeniyle şirketlerin birinci dereceden sorumlu tutuldukları görülmektedir. Ancak şirketlerin çevresel stratejileri ve eylemleri üzerinde önemli derecede etkili olduğu belirtilen, iklim değişikliğini algılama biçim ve düzeylerinin farklılaşabildiği görülmektedir. Bu çalışmada temel olarak, iklim değişikliği konularının şirketler tarafından nasıl algılandığının belirlenmesi ve karbon yönetiminde kullanılan yönetim muhasebesi teknikleriyle ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma BIST-100'de işlem gören, CDP 2017 Türkiye anketine cevap veren ve yanıtlarının kamuya açıklanmasına izni bulunan şirketleri içermektedir. Çalışmada karma bir yöntem kullanılmış olup şirketlerin CDP 2017 anket cevapları NVivo 12 programı aracılığı ile nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. Ayrıca şirketlerin karbon yönetiminde kullandıkları yönetim muhasebesi teknikleri ile ilişkili faktörlerin incelenmesi amacıyla ise içerik analizinden elde edilen veriler lojistik regresyonlar kullanarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre CDP 2017 Türkiye anketine yanıt veren şirketlerin, iklim değişikliği genel algısının risk algısı olduğu ancak bu algının sektörler açısından farklılaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan analizler şirketlerin, maliyet, tüketici talebi ve uyum konularının altyapı ve itibar konuları ile karşılaştırıldığında iklim değişikliği ile ilgili risk ve fırsat tanımlamalarında en etkili faktörler olduğunu göstermektedir. Buna ilaveten çalışmada karbon yönetiminde kullanılan yönetim muhasebesi tekniklerinin sırasıyla Teşvik %87, Planlama ve Hedef Belirleme %84, Performans Ölçümü %84 ve Harici Güvencenin ise %71 oranlarında kullanıldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Karbon Yönetimi, Karbon Yönetim Muhasebesi.