İklim değişikliği nedeniyle devletlerin sorumluluğu

İnsan kaynaklı faaliyetlerin iklim değişikliğine yol açtığı ispatlanmıştır. İklim değişikliği ekonomik, sosyal, politik ve hukuk alanında belli sorunlar yaratmaktadır. İklim değişikliği nedeniyle birçok insan yerinden edilmekte, yaşam hakkı, sağlık hakkı, gıda güvenliği, temiz su kaynaklarına ulaşma hakkı başta olmak üzere insan hakları ihlal edilmektedir. Bazı küçük ada devletlerinin iklim değişikliğine bağlı olarak yok olacağı öngörülmektedir. Bu durum devletlerin self determinasyon hakkı ve uluslararası barış ve güvenlik konularını gündeme getirmektedir. İklim değişikliği ile ilgili çalışmalar 1979 yılına dayanmaktadır. Ancak bu konudaki ilk ciddi adım 1992 tarihli Rio Konferansında kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesidir. Sözleşmenin amacı iklim değişikliğine neden olan tehlikeli insan kaynaklı etkinin önlenmesidir. Sözleşme ile kurulan Taraflar Konferansının kararları ile Sözleşmenin amacının yerine getirilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda Üçüncü Taraflar Konferansında kabul edilen Kyoto Protokolü ile sera gazı azaltım hedefleri belirlenmiştir. Kyoto Protokolünün eksiklerin giderilmesine yönelik çalışmalar yeni bir antlaşma ihtiyacını doğurmuş ve sonuç olarak Paris Antlaşması kabul edilmiştir. İklim değişikliği ile mücadele etmeyi amaçlayan adı geçen hukuki düzenlemeler taraf devletlere belli yükümlülükler yüklemektedir. Uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüklere uymamak devletlerin sorumluluğunu doğurur. Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından 2001 yılında uluslararası örf adet hukuku kurallarının kodifiye edilmesi ile Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Eylemlerinden Sorumluluğu Taslak Maddeleri kabul edilmiştir. Taslak Maddelere göre uluslararası hukuka aykırı bir eylem devlete atfedilebiliyorsa devletin sorumluluğu mekanizması işletilebilir. Söz konusu Maddeler devletlerin iklim değişikliğine neden olması durumunda uygulanabilir niteliktedir. Uluslararası yargı organları aracılığıyla devletlerin sorumluluğu ileri sürülebileceği gibi devletlerin iç hukuk yollarına ve uluslararası örgütlerin çözüm mekanizmaları da başvurulabilir.