İklim değişikliğine uyum sürecinde suya duyarlı kent yaklaşımları: Malatya kent vizyonu

İklim değişikliği, kentsel alanlarda yapılaşmanın yanı sıra geçirimsiz yüzeylerin artışı ile birlikte kentsel su varlığını olumsuz etkileyen bazı çevresel sorunların fark edilmesine neden olmaktadır. Bu farkındalık kent plancıları, peyzaj mimarları gibi meslek disiplinlerini kentlerde yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bu durumlara karşı çözüm arayışlarına yönlendirmektedir. Özellikle iklim değişikliği sürecinde en önemli risklerden biri olan su kıtlığı kentlerde su yönetiminin önemini ortaya koymakta ve iklim değişikliği adaptasyonu için kilit bir mekanizma olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda iklim değişiklğine uyum stratejilerinde su yönetimi, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları gibi uluslarası politikalardan, Türkiye'nin İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı gibi ulusal eylemlerden, planlama ve tasarıma kadar farklı ölçeklerde temel ilkelerden biri haline gelmiştir. Kentler su yönetim vizyonlarını belirtilen uluslararası ve ulusal stratejiler doğrultusunda geliştirmektedirler. Malatya kenti son on yılda hızlı bir şekilde kentleşmiştir. Kentleşme ile birlikte kent içerisindeki yeşil alanlar ve geçirimli yüzeyler büyük ölçüde kaybedilmiştir. Dolayısıyla kent ve kent çevresindeki su kaynaklarının yönetiminde sorunlar oluşmaktadır. Bu sorunlar iklim değişikliğinin etkisi ile birlikte, değişen yağış rejimleri, süresi ve sıklığı artan sıcaklıklar ve azalan su yüzeyleri sebebiyle daha da derinleşmektedir. Belirtilen sorunlara çözüm geliştirilmemesi durumunda gelecekte su kıtlığı kritik seviyeye ulaşacaktır. Dünya'da kentlerde, su sistemlerinin ve su yönetiminin nasıl yönetilmesi gerektiğine yönelik pek çok yaklaşım geliştirilmektedir. Bu tez kapsamında sürdürülebilir entegre su yönetimi ile kentsel planlama ve tasarımı entegre etmeye yönelik yer tabanlı bir yaklaşım olan suya duyarlı kentsel tasarım yaklaşımı incelenmektedir. Suya duyarlı kentsel tasarımın başarısı, yerel ölçeğe ve su kültürüne entegre olabilme yeteneğine bağlıdır. Bu noktadan hareketle, çalışmada, iklim değişikliği senaryolarının su ile ilişkisi irdelenerek, Dünyada ve Türkiye'de suya dayalı iklim değişikliği senaryoları, çözümleri ve yaklaşımları araştırılmıştır. Bu araştırmalar doğrultusunda Malatya kentinin suya duyarlılık vizyonun genel çerçevesi belirlenmiştir. Çalışmada nicel ve nitel verilerin bir arada analiz edildiği karma bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. Kentin hidrolojik ve fiziksel verileri Coğrafi Bilgi Sistemleri kapsamında değerlendirilerek taşkın riskli alanlar belirlenmiştir. Uzman görüşmelerinden elde edilen anlatılar MAXQDA programı aracılığı ile kodlanarak kentin su kültürüne yönelik temalar tanımlanmıştır. Her iki veri grubundan elde edilen bulgular kapsamında Malatya kentinin suya duyarlı kente dönüşebilmesi için vizyon çerçevesi geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Suya Duyarlı Kentsel Tasarım, Su Kültürü, Tematik Analiz, Coğrafi Bilgi Sistemleri, Malatya