İklim değişikliğinin ekonomik büyüme üzerine etkisi doğrusal olmayan zaman serisi uygulaması: Türkiye örneği

Çevrenin gün geçtikçe zarar görmesi, doğal dengenin bozulduğuna dair en önemli işaret olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu dengenin bozulması birçok temel etkene dayanmaktadır. Sanayi devriminden itibaren enerjiye olan ihtiyacın yükselmesi, fosil yakıt kullanımında artışa neden olmakta enerji tüketimi, hızlı nüfus artışı, kurum ve kuruluşların yapmış oldukları yanlış faaliyetler neticesinde oluşan zararlı gazların, atmosferde birikmesi doğal dengenin bozulmasına yol açmaktadır. Atmosferde biriken sera gazlarının yeryüzüne ulaşması sonucu hava sıcaklıklarının yükselmesi; buzulların erimesine, deniz seviyelerinin yükselmesine, doğal döngünün bozulmasına, canlıların yaşam kalitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Meydana gelen bu değişim başta çevre olmak üzere sosyal ve ekonomik bağlamda büyük sorunlara neden olurken bu sektörlerin sürdürülebilirliğine zarar vermektedir. Bu nedenle çalışmada, CO₂ emisyonu üzerine etki eden değişkenler arasındaki ilişki doğrusal olmayan zaman serisi analizi ile test edilmek istenmiştir. Çalışmada, 1970-2023 dönemi için Türkiye üzerine analiz gerçekleştirilmiş ve CO₂ emisyonu, enerji tüketimi, nüfus artışı, GSYH büyümesi, sanayi katma değeri, hizmetler katma değeri değişkenleri kullanılmıştır ADF birim kök testi, doğrusal olmayan birim kök testleri ve doğrusal olamayan eş bütünleşme testleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgularda, değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.