İlk dönem tasavvufî kaynaklarda sükût

Bu tez çalışması, sükût kavramının tasavvufî düşünce içerisindeki yerini, anlamını ve özellikle terbiyevî işlevini ele almaktadır. Sükût, sadece konuşmamak, suskunluk değil, nefs terbiyesi, murakabe, edep ve kalbî sükûnet gibi çok katmanlı anlamlar taşımaktadır. Bu bağlamda sükûtun Kur'ân ve sünnetteki temelleriyle birlikte tasavvuf klasiklerindeki anlamı incelenmiş; Semerkandî, Ebû Tâlib El- Mekkî, Kuşeyrî, Hücvîrî ve Gazzâlî gibi sûfîlerin konuya dair değerlendirmelerine yer verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde sükûtun sözlük ve terim anlamı açıklanmış, Kur'ân-ı Kerîm ve hadislerde sükûtun işaret ettiği anlamlar örneklerle ortaya konmuş, klasik sûfî müelliflerin eserleri esas alınarak sükûtun anlam dünyası, bir hal veya makam olarak ele alınışı ve sûfîlerce nefs terbiyesindeki rolü analiz edilmiştir. İkinci ve son bölümde ise sükûtun tasavvufî terbiye anlayışındaki işlevi ve terbiye sürecindeki yeri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak sükût, sûfî terbiyede sadece sessizlik değil, kemale erme yolunda nefsi kontrol altına alma, dilin ve kalbin adabını gözetme anlamında bir eğitim metodudur. Bu yönüyle sükût, sûfî hayatın merkezî unsurlarından biri olarak değerlendirilmiştir.