İlköğretim 6. sınıf fen ve teknoloji dersinde kavram karikatürlerinin öğrenci başarısına, tutumuna ve kalıcılığa etkisi

Teknoloji ve bilimdeki hızlı gelişmeye paralel olarak eğitim anlayışında da farklılaşmalar yaşanmaktadır. Geleneksel eğitimin ezberci anlayışı yerine öğrenenlerin karşılaştıkları problemleri düşünmeleri, sorgulamaları, anlamlandırabilmeleri ve çözüm üretebilmeleri önem kazanmaktadır. Geleneksel eğitimin bu amaçlara ulaşmada yetersizliği düşüncesi üzerine geleneksel eğitimin yerine yapılandırmacı yaklaşım benimsenmeye başlanmıştır. Yapılandırmacı yaklaşım öğrencilerin ön bilgilerinin açığa çıkarılmasının yanında onları düşünmeye ve düşüncelerini yansıtmaya teşvik etmeyi gerektirmektedir. Bu amaca hizmet edecek yöntem, teknikler ve görsel araçlara sınıflarda sıkça yer verilmesi oldukça önemlidir. Öğrencilerin ön bilgilerini açığa çıkarmada ve onları düşündürüp düşüncelerini açıklamalarını sağlamada kullanılan görsel araçlardan biri de kavram karikatürleridir. Kavram karikatürleri günlük yaşamdan durumlara ilişkin görüşlerin karikatür karakterlerinin konuşmaları şeklinde sunulduğu görsel araçlardır. Öğrencileri tartışmaya ve yansıtmaya teşvik etmede oldukça etkili olan kavram karikatürleri yapılandırmacı öğrenme ortamlarını desteklediği söylenebilir.Gerçekleştirilen çalışmada ilköğretim 6. sınıf Fen ve Teknoloji derslerinde kavram karikatürü kullanımının öğrencilerinin akademik başarıları, tutumları ve kalıcılıkları üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma 2009-2010 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Manisa ili Soma ilçesinde bir ilköğretim okulunda öğrenim görmekte olan 28 deney grubu ve 25 kontrol grubu olmak üzere toplam 53 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Deneysel uygulama ?vücudumuzda sistemler? ünitesi ?destek ve hareket sistemi?, ?dolaşım sistemi? ve ?mikroplarla savaş? konularında 4 hafta süreyle yürütülmüştür. Kontrol grubunda dersler mevcut Fen ve Teknoloji öğretim programı doğrultusunda işlenirken deney grubunda ise dersler kavram karikatürleriyle desteklenmiştir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerine tutum ölçeği ve geliştirilen akademik başarı testi ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Öğrencilerin kalıcılık puanlarına ilişkin veriler uygulamadan 6 hafta sonra uygulanan kalıcılık testi ile elde edilmiştir. Toplanan veriler SPSS 17 programıyla analiz edilmiştir. Akademik başarı ve tutum testlerinden elde edilen veriler için kovaryans analizi (MANCOVA) uygulanmıştır. Kavram karikatürlerinin öğrenilenlerin kalıcılığa üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla deney grubu ve kontrol grubunun Fen ve Teknoloji son test puanları ile kalıcılık testi puanları arasında 2x2 (süre x sınıf) tekrarlı ölçümler için ANOVA kullanılmıştır. Ayrıca uygulamanın ardından seçilen deney grubu öğrencileriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir.Çalışmanın ardından elde sonuçlar şöyledir: Analiz sonuçlarına göre deney ve kontrol grupları arasında akademik başarı son test puanları ve kalıcılık testi puanları bakımından anlamlı fark bulunamamıştır. Kavram karikatürü destekli Fen ve Teknoloji derslerinin öğrencilerin akademik başarı ve kalıcılıklarında mevcut Fen ve Teknoloji öğretim programıyla benzer etkiler oluşturduğu söylenebilir. Ayrıca deney ve kontrol grubu tutum son test puanları arasındaki farkın anlamlı olmadığı görülmektedir. Bununla birlikte gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler sırasında öğrenciler derslerin kavram karikatürleriyle işlenmesiyle ilgili olumlu görüşler bildirmişlerdir. Dersin bu şekilde işlenmesinden hoşlandıklarını, derslerin kavram karikatürleriyle daha eğlenceli geçtiğini, daha iyi öğrenmelerini sağladığını ve diğer fen konularında da kavram karikatürlerinin kullanılabileceğini ifade etmişlerdir. Bu sonuçlardan yola çıkarak Fen ve Teknoloji derslerinde kavram karikatürü kullanımına ilişkin önerilerde bulunulmuştur.