İlköğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeylerinin yaşam kalitesine etkileri

Bu çalışma ile ilköğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi ve fiziksel aktivite düzeyleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Kastamonu ilinin Merkez, Daday, Pınarbaşı, Azdavay, Seydiler, Tosya, Ağlı, Abana, Araç, Cide, Küre, İnebolu, Taşköprü, Bozkurt ve Doğanyurt ilçelerinde yer alan 31 ilköğretim kurumunda çalışan toplam 572 öğretmen, örneklemini ise anketleri doldurmayı kabul eden gönüllü 320 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın fiziksel aktivite değişkeniyle ilgili veriler "Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi Kısa Formu (IPAQ Short Form - International Physical Activity Questionnaire Short Form)" ile yaşam kalitesi değişkeniyle ilgili veriler "Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36" ile ve sosyo-demografik bilgilerle ilgili veriler "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan anket formu 20.02.2020-10.03.2020 tarihleri arasında araştırmacı tarafından bizzat 320 kişiye uygulanmıştır. Anket sonucunda ulaşılan veriler IBM SPSS statistics 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada bulgular değerlendirildiğinde fiziksel aktivite ile medeni durum, yaş ve vücut kitle indeksi arasında anlamlı ilişki gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre bekar; 25 yaş altı ve 25-29 yaş grubu ve normal kilo grubu içinde yer alan öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeylerinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir (Tablo 7). Araştırmada yaşam kalitesi alt ölçeklerinden fiziksel fonksiyon alt boyut kalitesi ile medeni durum, yaş ve vücut kitle indeksi arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre bekar; 25 yaş altı grubu; zayıf ve normal kilo grubu içinde yer alan öğretmenlerin fiziksel fonksiyon alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir (Tablo 8). Araştırmada yaşam kalitesi alt ölçeklerinden ağrı alt boyutu ile yaş, branş ve vücut kitle indeksi arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre 35 ve üstü yaş grubu; matematik, müzik ve görsel sanatlar branşlarında ve şişmanlık öncesi grubu içinde yer alan öğretmenlerin ağrı alt boyut puanlarının en düşük olduğu gözlemlenmiştir (Tablo 11). Araştırmada yaşam kalitesi alt ölçeklerinden mental sağlık alt boyutu ile yaş ve vücut kitle indeksi arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre 25 yaş altı ve 35 yaş üzeri, hafif şişman ve birinci evre obez grubu öğretmenlerin mental sağlık alt puanlarının en düşük olduğu gözlemlenmiştir (Tablo 12). Araştırmadı yaşam kalitesi alt ölçeklerinden emosyonel rol kısıtlılıkları alt boyutu ile yaş arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre 25 yaş altı grubunda yer alan öğretmenlerin emosyonel rol kısıtlılıkları alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir (Tablo 13). Araştırmada yaşam kalitesi alt ölçeklerinden enerji alt boyutu ile eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre lisans eğitimin düzeyine sahip olan öğretmenlerin enerji alt boyut puanlarının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. (Tablo 14). Araştırmada yaşam kalitesi değerlendirme anketi alt boyutlarından fiziksel fonksiyon, fiziksel rol kısıtlılıkları, sosyal fonksiyon, ağrı, mental sağlık, enerji ve sağlığın genel algılanması alt boyutları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir (p<0,05). Buna göre öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeyleri arttıkça fiziksel fonksiyon, ağrı ve mental sağlık alt boyutlarından aldıkları puanların da arttığı; sosyal fonksiyon alt boyutundan alınan puanların çok aktif fiziksel aktivite düzeyine sahip olan öğretmenlerde daha yüksek olduğu; fiziksel rol kısıtlılıkları, enerji ve sağlığın genel algılanması alt boyutlarından alınan puanların inaktif aktivite düzeyine sahip olan öğretmenlerde daha düşük olduğu gözlemlenmiştir (Tablo 16). Araştırmanın çıkarımlarına göre verebileceğimiz öneriler olarak; öğretmenlerimizin fiziksel aktivite alanına yönelik bilgilenmesi için çeşitli uzamanlar vasıtasıyla seminerler Millî Eğitim Bakanlığı tarafından organize edilmeli; okullarda, öğretmenlerin fiziksel aktivite yapabilecekleri yerler okul yönetimi tarafından oluşturulmalı; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından öğretmenlerin spor salonlarını aktif kullanmalarına yönelik maddi teşvik imkânı sunulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Fiziksel Aktivite, Fiziksel Aktivite Düzeyi, Yaşam Kalitesi.