İlköğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin örgütsel dedikodu ve örgütsel güven algıları arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin örgütsel dedikoduyu ve örgütsel güveni algılama düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın evrenini 2018-2019 Eğitim ve Öğretim yılında Adıyaman ili Merkez ilçede görev yapan 928'i kadın ve 1213'ü erkek olmak üzere 2141 öğretmen oluşturmaktadır. Bu evrenden tabakalı örneklem yöntemi ile seçilen 530 öğretmen ise araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmış olup veriler Daboval vd. (1994) tarafından geliştirilen, Ercan (2005) tarafından okullara uyarlanan ve Bil (2018) tarafından güncellenen "Okullarda Örgütsel Güven Ölçeği" ile Han ve Dağlı (2018) tarafından geliştirilen "Örgütsel Dedikodu Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS-23 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik varsayımları karşılanamadığından dolayı parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Araştırmada bu bağlamda Örgütsel Dedikodu Ölçeğinin alt boyutları ile Okullarda Örgütsel Güven Ölçeğinin alt boyutlarının ve toplamının cinsiyet, medeni durum, hizmet yılı ve branş değişkenlerine göre değişimlerinin tespiti ve yönü için Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri yapılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin, örgütsel dedikoduyu algılama düzeyleri ile örgütsel güveni algılama düzeyleri arasındaki ilişki için korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin örgütsel güveni algılama düzeyleri "Çoğunlukla Katılıyorum" aralığında iken örgütsel dedikoduyu algılama düzeyleri "Hiç Katılmıyorum" ile "Orta Düzeyde Katılıyorum" aralığındadır. Cinsiyete göre, öğretmenlerin örgütsel güven algı düzeyleri tüm alt boyutlarda ve toplamda erkek öğretmenler lehine yüksek çıkarken, örgütsel dedikodu algı düzeyleri sadece haberdar olma alt boyutunda erkekler lehine yüksek çıkmıştır. Medeni duruma göre, öğretmenlerin hem örgütsel güven algı düzeyleri hem de örgütsel dedikodu algı düzeyleri anlamlı farklılık göstermemiştir. Hizmet yılına göre, öğretmenlerin örgütsel güveni algılama düzeylerinde anlamlı bir farklılık görülmez iken; örgütsel dedikoduyu algılama düzeylerinin haberdar olma alt boyutunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Branşa göre, öğretmenlerin örgütsel güven algı düzeyleri, tüm alt boyutlar ile toplamda anlamlı farklılık gösterirken; örgütsel dedikodu algı düzeyleri anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre, örgütsel dedikodunun haberdar olma alt boyutu, örgütsel güvenin tüm alt boyutları ve toplamı ile zıt yönde ve orta düzeyde bir ilişki içerisinde iken; örgütsel dedikodunun ilişkileri geliştirme alt boyutu, örgütsel güvenin tüm alt boyutları ve toplamı ile zıt yönde ve düşük düzeyde bir ilişki içerisindedir. Örgütsel dedikodunun örgütsel zarar alt boyutunun ise, örgütsel güvenin tüm alt boyutları ve toplamı ile ilişkili olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapılan analizlerde, öğretmenlerin dedikodunun zarar verici sonuçlar doğuracağına ilişkin görüşlere katılma düzeyleri, dedikodunun haber alma aracı ve ilişkileri geliştirme aracı olarak görülmesine ilişkin görüşlere katılma düzeylerinden daha yüksek çıkmıştır. Sonuç olarak, okullarda öğretmenlerin örgütsel güveni algılama düzeylerinde artış sağlandığında, örgütsel dedikoduyu algılama düzeylerinin azalacağını söyleyebiliriz. Bu bağlamda korelasyon ilişkisine dayanarak okullarda örgütsel güveni algılama düzeyinin yükseltilmesinin, örgütsel dedikodunun bir haber alma aracı ve ilişkileri geliştirici bir araç olarak görülmesinin önüne geçerek bu tür ihtiyaçların daha legal kanallar ve ortamlarda karşılanmasına katkı sağlayacağını söylemek mümkündür. Anahtar Sözcükler: Dedikodu, Güven, Örgütsel Dedikodu, Örgütsel Güven.