İlköğretim öğrencilerinin okuma alışkanlığına ilişkin veli öğretmen ve öğrenci görüşleri

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim öğrencilerinin okuma alışkanlığı kazanma durumlarını, velilerinin, öğretmenlerinin ve kendilerinin görüşleri doğrultusunda belirlemeye çalışmaktır. Tarama modelindeki bu araştırmada ilköğretim 2., 3., 4. ve 5. Sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlığı durumları ile bu öğrencilere okuma alışkanlığının kazandırılmasına yönelik çalışmaların belirlenmesi için kendilerinin, velilerinin ve öğretmenlerinin görüşleri ile toplanan veriler araştırma grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubunu, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Bolu İl Merkezinden 10, Bolu ili ilçesi Gerede'den 1, Mudurnu'dan 2, Yeniçağa'dan 1 ilköğretim okulunun 2. 3. 4. ve 5. sınıf öğrencileri, bu sınıflarda görev yapan öğretmenler ile bu sınıflardaki öğrencilerin velileri oluşturmuştur. Araştırmada 110 öğretmen, 252 öğrenci ve 108 veli olmak üzere toplam 470 kişiden veri toplanmıştır. Araştırmada verilerin toplanması için araştırmacı tarafından hazırlanan Okuma Alışkanlığı Öğrenci Anketi, Okuma Alışkanlığı Öğretmen Anketi, Okuma Alışkanlığı Veli Anketi kullanılmıştır. Anket formları, 2010-2011 öğretim yılında Bolu İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ilköğretim okullarında 2.,3.,4. ve 5. Sınıfta görev yapan öğretmenlere, bu öğretmenlerin öğrencilerine ve velilerine araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Araştırmada anket yoluyla toplanan verilerin analizinde yüzde ve frekans değerleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara dayalı olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır: Velilerin, öğretmenlerin ve öğrencilerin okuma alışkanlığının tanımına ilişkin görüşleri literatürle örtüşmektedir. Velilerin 2/3'ünün, öğretmenlerin 3/4'ünün, öğrencilerin tamamına yakınının okuma alışkanlığı vardır. Ancak öğrencilerin tamamına yakınının kendilerinde okuma alışkanlığı olduğu görüşünde olmalarına karşın, velilerin 2/3'ü ve öğretmenler genellikle sınıflarında öğrencilerin yarısından fazlasının okuma alışkanlığına sahip olduğunu belirtmiştir. Velilerin çoğunluğu çocuğu okula başlamadan önce çocuğunu okuma eylemiyle veya okuma araç-gereçleriyle tanıştırmıştır. Velilerin yarısına yakını çocuklarıyla birlikteyken kitap, dergi, gazete, internet vb. yayınları okuyarak çocuklarına model olmaktadır. Velilerin yaklaşık yarısı çocuklarının kitap, dergi, vb. okuma etkinliklerini severek yaptığı görüşündedir. Öğretmenler okuma alışkanlığı kazandırırken okuma saati uygulamalarını önemli görmektedir. Okullarda öğrencilerinde okumaya karşı ilgi ve merak uyandırmak için öğretmenlerin 1/3'ünün her hangi bir çalışması bulunmamaktadır. Öğretmenlerin 1/4'ü ise güzel konuşma, hatasız okuma, okunan kitap sayısı vb. yarışmalar düzenleyip ödüllendirme yapmaktadır. Veli ve öğretmenlerin çok azı öğrencileri kütüphaneye götürmektedir. Veli ve öğretmenlerin çok azı öğrencilere yönelik yayınlara abonedir. Veliler ev kitaplıklarına, öğretmenler sınıf kitaplıklarına genellikle istek ve ihtiyaç anında yayın almaktadır. Ev ve sınıf kitaplıklarında bulunan yayın türleri ve yayınların konuları öğrencilerin tamamının ilgi ve isteklerini karşılamamaktadır. Öğretmenler öğrencilerine okuma alışkanlığı kazandırmak için velilere genellikle önerilerde (alınacak yayın, okumaya teşvik, okuma ortamı ayarlanması, okuma saatlerinin belirlenmesi vb.) bulunarak işbirliği yapmaktadır. Öğrencilerin büyük çoğunluğu bilgi sahibi olmak, kendisini geliştirmek ve okuma hızını artırmak için düzenli okuma yapmaktadır. Öğrencilerin yaklaşık 3/4'ü basılı yayınlardan (gazete, kitap, dergi vb.) okumayı zevkle yapmaktadır. Öğrenciler yayın alırken genellikle kitabın adına ve içeriğine dikkat etmektedir. Her öğrenci farklı zamanlarda ve mekanlarda okumayı severek yapmaktadır. Veliler çocuklarının okuma alışkanlığı kazanamama nedenleri olarak genellikle çocuğunda okuma arzusu, isteği ve sevgisi olmaması, okumaktan zevk almaması ve okumaktan sıkılması gibi durumları belirtmişlerdir. Öğretmenler öğrencilerine okuma alışkanlığı kazandırırken özellikle öğrencinin kendisinden kaynaklanan sorunlarla (okumaya karşı ilgisizlik ve isteksizlik, elindeki kitabı bitirmeden başka kitap istemek veya çabuk sıkılmak, dikkat dağınıklığı, okuma veya anlamada sorun olması, sağlık problemlerinin bulunması, dağınıklık ve düzensizliğin olması, akademik seviyelerinin düşük olması, hızlı okuma isteği vb.) karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Okuma alışkanlığını olumsuz etkileyen nedenler olarak öğrencilerin yaklaşık yarısı ilgisini çekecek konularda kitap, dergi vb. bulamadığını, 1/3'ü televizyon izlemeyi daha çok sevdiğini, bilgisayar veya internetteki oyunları okumaya tercih ettiğini belirtmiştir. Anahtar Kelimeler: İlköğretim okulu, okuma alışkanlığı, veli, öğretmen, öğrenci.