İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin coğrafi kavram yanılgılarına yönelik bir inceleme

Sosyal bilgiler, sosyal bilimleri kapsayan bir derstir. Bu özelliğinden dolayı birçok kavram bu derste öğrenilmektedir. Kavram öğretiminde kavramsal değişim sürecinde en çok kullanılan yaklaşımların başında kavramsal değişim yaklaşımı gelmektedir. Bu çalışmada da ilkokul 4. sınıf sosyal bilgiler programında yer alan coğrafi kavram yanılgılarının belirlenip, belirlenen kavram yanılgılarının giderilmesinde kavramsal değişim yaklaşımının etkisi incelenmiştir. Bu araştırmada karma yöntem araştırması desenlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Bu desen iki aşamalı bir desendir. Bu desende önce nitel aşama ile konu keşfedilmektedir. Nitel aşamadan sonra ise nicel aşamaya geçilmektedir. Araştırmanın çalışma grubunu, Malatya iline bağlı devlet okullarında öğrenimine devam eden 240 ilkokul 4. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Bu araştırma grubunda öğrenci ile görüşme yapılarak, programdan seçilen kavramlara ilişkin algılar belirlenmiştir. Görüşme sonuçları yorumlandıktan sonra çalışmanın nicel kısmında kullanılacak "Kavram Başarı Testi" (KBT) Ve "Kavramsal Değişim Metinleri" oluşturulmuştur. Araştırmanın nicel aşamasında ise rastgele seçilen 100 öğrenci ile deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Deney grubunda yer alan öğrenciler ile 6 haftalık bir süreçte hazırlanan kavramsal değişim metinleri ile öğretime devam edilmiştir. Uygulama öncesi ve uygulama sonrası her iki gruba araştırmacı tarafından hazırlanan kavram başarı testleri uygulanmıştır. Nitel veri analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizde SPSS 24 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri incelendiğinde, "yön, kroki, harita, hava durumu, deprem, sel, heyelan, vb." kavramlara ilişkin kavram yanılgılarının olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri incelendiğinde kavram başarı testi puanları açısından bakıldığında ön testte deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı, son testte ise deney grubunun lehine anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda "yön, kroki, harita, hava durumu, deprem, sel, heyelan, çığ" gibi kavramlarla ilgili öğrencilerde bulunan kavram yanılgılarının giderilmesinde ve başarılarında, kavramsal değişim yaklaşımına dayalı kavramsal değişim metinlerinin, sosyal bilgiler programına dayalı öğretim etkinliklerine göre daha etkili olduğu sonuncuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuştur.