İlkokul öğrencilerine önerilen çocuk romanlarının çocuk hakları bağlamında incelenmesi (Kitap Van Projesi örneği)

Bu çalışma, Kitap Van Projesi kapsamında ilkokul dönemine önerilen çocuk romanlarının BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin çocuklara tanıdığı haklar bağlamında incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Kitaplardan verileri toplamak için nitel araştırma yöntemi olan, doküman incelemesi kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilir amaçlı örnekleme ve ölçüt örnekleme metodu kullanılarak Kitap Van Projesi kapsamında ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerine önerilen çocuk romanlarının içerisinden okullarda bulunan 20 yerli çocuk romanı değerlendirilmiştir. Kitapların değerlendirilmesi amacıyla araştırmacının hazırladığı ''Kitap Van Projesi Kapsamında İlkokul Dönemine Önerilen Çocuk Romanlarının Çocuk Hakları Açısından İnceleme Formu'' kullanılmıştır. Form, uzman görüşleri sonucunda son halini almıştır. Doküman analizinin kullanıldığı bu araştırmada, verilerden analiz sonuçlarını almak için içerik çözümleme tekniğine başvurulmuştur. Çözümleme sonucunda ana kategori olarak 'çocuk hakları' belirlenmiş, BM Çocuk Hakları Sözleşmesi ele alınarak yaşamsal, korunma, gelişme ve katılım hakları açısından dört alt kategori şeklinde düzenlenmiştir. Kitaplarda olumlu ifadelere odaklanılmış, analiz yapılırken hak maddelerini çağrıştıran ifadeler de ele alınarak alt kategorilerin altında kodlanmıştır. Yapılan çalışmanın sonucunda elde edilen veriler frekans değerleriyle kitapların hem çocuk haklarına hem de hak maddelerine yer verilme düzeyleri bulunmuştur. İncelenilen 20 kitabın tamamında çocuk haklarına dair ifadelere rastlanmıştır fakat hak maddelerinden bazılarına hiçbir kitap değinmemiştir. Kitapların çocuk haklarına yer verilme düzeyleri, sırasıyla; yaşamsal (209), gelişme (165), korunma (153), ve katılım (122) şeklinde tespit edilmiştir.