İlkokul öğretmenlerinin iş ahlakı ve sorumluluk bilincine yönelik bakış açıları

Bu araştırmanın amacı; sınıf öğretmenlerinin iş ahlakı ve sorumluluk bilincine yönelik bakış açılarını derinlemesine incelenmektir. Sınıf öğretmenlerinin bakış açılarıyla iş ahlakı ve sorumluluk bilincini tanımlamak, iş ahlakı ve sorumluluk bilincini etkileyen faktörleri ortaya koymak, iş ahlakı ve sorumluluk bilincinin artmasına yönelik olarak çözüm önerileri getirmek hedefiyle bu çalışma yapılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen çalışma, nitel araştırma yöntemi desenlerinden olgubilim deseni çerçevesinde hazırlanmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemiyle tespit edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2021/2022 eğitim öğretim yılında Amasya ili Merkez ve diğer ilçelerinde görev yapan sınıf öğretmenlerinden oluşan 20 yönetici ve öğretmen grubundan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 19 maddelik açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Covid-19 hastalığının insanlar arasında çabucak yayılan bir hastalık olduğu ve özellikle insanların birbirleriyle yakın temas ve mesafedurumunda oldukları zaman hastalığın çok çabuk yayıldığı bilindiğinden dolayı katılımcılarla yakın temas ve mesafe olmaması adına görüşmeler telefon veya zoom programları yoluyla yapılmış ve veriler bu yöntemlerle toplanmıştır. Katılımcıların görüşme sorularına gönüllülük esasıyla içten ve samimi bir şekilde cevaplamaları istenmiştir. Her bir görüşme ortalama 30-45 dakika aralığında sürmüştür. Yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen veriler betimleyici bakış açısına göre analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda veriler analiz edildiğinde katılımcılar öncelikle iş ahlakı kavramını; bir işi doğru yapmak, dürüstlük, etik, kurallar-ilkeler, sorumluluk, değerler olarak ifade etmişlerdir. Araştırma sonucunda katılımcılar iş ahlakını etkileyen faktörleri; bireysel faktörler, çevresel faktörler ve toplum yapısı, sistemin kendisi, çalışma ortamı, içsel motivasyon, bireyin kendine olan saygısı ve sevgisi, sistemsel eksiklikler şeklinde belirtmişlerdir. Katılımcılar iş ahlakını arttırmak için; bilinçlenmek, eğitim almak, çalışma koşulları ve imkanların iyileştirilmesi, idarecilerin tutumları, eşit-adil olmak, motivasyon, veli eğitimleri, içsel ve dışsal motivasyon şeklinde ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenler sorumluluk kavramının tanımına yönelik; öğretmenler arasındaki gruplaşmaların olumsuz etkilerini en aza indirmek için ise; görev, öz denetim, değerler, adalet, üzerine düşen görevlerin yapılması, davranış ve öz denetimli olmak şeklinde ifade etmişlerdir. Araştırma sonucunda katılımcılar sorumluluk bilincini etkileyen faktörleri; aile, çevre, kişisel duygular, iç dürtü ve motivasyon şeklinde ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenler sorumluluk bilincinin arttırılmasına yönelik; görev bilinci, aile eğitimleri, eğitim-sorumluluk projeleri, etkinlikler, eşit ve adil olmak, yaptırım uygulamak, fazladan görev vermek, tecrübe aktarımı, etik değerler şeklinde ifade etmişlerdir.