İlmi edebi ve eğitsel yönleriyle Hz. Yusuf kıssası ve mesajlar

Kur'an bütün insanlığa hitab eden ve onların hem din hem de dünya işlerini tanzim eden kıyamete kadar hükmü geçerli son ilâhî kelamdır. Kur'an'ın muhtevası içinde önemli bir yer teşkil eden kıssalar O'nun gaye ve maksatlarıyla paralellik arz etmektedir. Kur'an'ın, peygamberlerin mucizelerini hatırlatmasındaki bir gaye de, ilmi ilerlemede insanlığın varabileceği son noktaya işaret etmek ve bu yolda gayret göstermeye cesaret vermektir. Kur'an Hz. Yusuf kıssasındaki mucizeleri ve onun icraatlarını anlatmak suretiyle insanlığın ufkunu açmakta ve onun benzerlerini yapma konusunda insanları teşvik etmektedir. Hz. Yusuf kıssasında görülen tasvirî anlatım, girizgâh şekli, diyalog tarzı anlatım, kıssanın öğeleri olan şahıs, olay, mekân ve zaman unsurları ile ilgili takip edilen harika yöntem vs. hepsi Kur'an'ın ana gaye ve maksatları doğrultusunda oluşmuştur. Dolaysıyla Hz. Yusuf kıssası ve diğer kıssalarda görülen edebi inceliklerin sadece sanatsal güzellik için Kur'an'da anlatıldığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Kıssada eğitim öğretimin etkin ve verimli olmasını sağlayacak zengin bir içerik, yöntem ve teknik vardır. Ayrıca öykünmeyi ve özdeşleşmeyi sağlayacak rol modellerin olması, soyut hakikatlerin insanın hoşuna gidecek hikâye üslubuyla anlatılması, aktif öğrenmeyi sağlayacak ilkelerle donatılmış olması ve hayatın gerçeklerinin dramatik bir dille anlatılması olan hayatilik ilkesi vb. özelliklere haiz olması kıssanın eğitim açısından son derece faydalı olduğunu göstermektedir. Kur'an'da ahsenü'l-kasas olarak nitelendirilen Hz. Yusuf kıssası da ilmi, edebi ve eğitsel açıdan sunduğu mesajlarla söz konusu gayeleri gerçekleştiren önemli kıssalardan biridir. Dolaysıyla Hz. Yusuf kıssası herkes için gerekli olan ibretleri sunması itibariyle dikkatle incelenmesi gereken bir yapı arz etmektedir.