İmam Ebu Nasr el-Kuşeyrî'nin et-Teysîr fi't-Tefsîr adlı eserinde kırâatleri arz metodu

Bu araştırma, İmam Ebu Nasr el-Kuşeyrî'nin (430-514h) "et-Teysîr fi't-Tefsîr" adlı tefsirinde Kur'an kırâatlerine yaklaşımını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. 2022 yılında ilk kez tam metin olarak yayımlanan bu tefsir, beşinci yüzyılın önemli tefsir eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Çalışmanın temel amacı, Kuşeyrî'nin mütevatir ve şâz kırâatleri sunma, dilsel ve nahvi açıdan temellendirme, aralarında tercih yapma metodolojisini ortaya koymak ve bu kırâatlerin tefsir ve fıkhi hükümlere olan etkisini analiz etmektir. Araştırma, tümevarım ve analitik yöntemi kullanarak Kuşeyrî'nin kırâatlerle ilgili yaklaşımını tespit etmeyi hedeflemektedir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır: İlk bölüm, İmam Kuşeyrî'nin kişisel ve ilmî hayatını, hocalarını, öğrencilerini ve eserlerini ele alarak, yaşadığı Horasan ve Nîşâbur bölgesinin siyasi, dini ve ilmi özelliklerini incelemektedir. İkinci bölüm, kırâat ilmine genel bir giriş yaparak tanım, tarihsel gelişim ve kabul şartlarını açıklamakta, ardından Kuşeyrî'nin mütevatir ve şâz kırâatleri sunma yöntemini detaylı olarak analiz etmektedir. Üçüncü bölüm ise Kuşeyrî'nin kırâatleri sunma ve değerlendirme yöntemini, Kur'an, hadis, sahabe sözleri ve Arap dili açısından temellendirme metodunu, ulemânın tercihlerini aktarma biçimini, kendi tercih kriterlerini ve bu kırâatlerin mana istinbatı ile fıkhi hükümlere olan etkisini derinlemesine incelemektedir. Araştırma sonucunda, Kuşeyrî'nin kırâatleri ele alışında ilmî titizlik, kapsamlılık, dilsel derinlik ve objektiflik ilkelerine bağlı kaldığı, mütevatir kırâatlere karşı derin bir saygı beslediği ancak şâz kırâatleri de tefsiri zenginleştirme ve anlamları genişletme aracı olarak etkili bir şekilde kullandığı tespit edilmiştir. Çalışma, Kuşeyrî'nin "Kur'an'ın kendisi delildir" şeklindeki temel ilkesiyle kırâat metodolojisine yeni bir bakış açısı kazandırdığını ve bu yaklaşımının İslami tefsir mirasına önemli bir katkı sağladığını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kırâat İlmi, Mütevatir Kırâatler, Şâz Kırâatler, Hicri Beşinci Asır, Ebu Nasr el-Kuşeyrî, et-Teysîr fi't-Tefsîr Kitabı