İmino ve amino asit bileşiklerinde gama ışınları ile oluşturulan serbest radikallerin EPR ile incelenmesi

İMİNO VE AMİNO ASİT BİLEŞİKLERİNDE GAMA IŞINLARI İLEOLUŞTURULAN SERBEST RADİKALLERİN EPR İLE İNCELENMESİYazarı: Murat AYDINÖZETBu çalışma başlıca iki kısımdan oluşmuştur. Birinci kısımda, gama ışınları ileışınlanmış amino asit bileşiklerinden L-glutamine hidrojen klorür ve N-karbamil L-glutamik asit tek kristallerinin EPR incelenmesi yapıldı. Birinci örnekte ışınlama sonucu..oluşan paramanyetik merkez C H (π elektron radikali) ve Ν H2 (σ elektron radikali)radikallerine atfedildi. Bu çalışmada alınan spektrumlar incelendiğinde, ışınlama sonucuyapıda oluştuğu düşünülen her iki radikalin de manyetik alanın tüm konumlarında aynıyerde ortaya çıktığı görüldü. İkinci örnekte oluşan radikalHOOCCH2CH2Ċ(NHCONH2)COOH olarak tespit edildi. Spektrumların manyetikalanın yöneliminden bağımsız olduğu ve ikili çizgiden oluştuğu görüldü. Her ikiörneğin spektrumların ölçümlerinden radikallerin aşırı ince yapı sabitleri ve g değerleribelirlendi.İkinci kısımda, gama ışınları ile ışınlanmış iminodiasetik asit bileşiklerindeniminodiasetik asit, iminodiasetik asit hidrojen bromür, iminodiasetik asit hidrojenklorür ve N-hidroksi etil iminodiasetik asit tek kristallerinin EPR incelenmesi yapıldı.Dört örnekte ışınlama sonucu oluşan radikaller, spektrumların ölçümlerinden vesimülasyon programı yardımıyla sırasıyla, HNĊHCH2(COOH)2,H2NĊHCH2(COOH)2·Br, H2NĊHCH2(COOH)2·Cl, HOCH2CH2NĊHCH2(COOH)2olduğu belirlendi. HNĊHCH2(COOH)2 ve H2NĊHCH2(COOH)2·Br radikallerinde CHve CH2 grubu protonlarının manyetik olarak özdeş oldukları ve aşırı ince yapısabitlerinin anizotropik özellik sergilediği belirlendi. Diğer iki radikalde α protonlarınınaşırı ince yapı sabitinin anizotropik özellik sergilediği görüldü. EPR spektrumlarınınölçümlerinden radikallerin spin Hamiltoniyen parametreleri belirlendi.İminodiasetik asit bileşiklerinde ışınlama sonucu oluşan radikallerin karboksilgrubu ve azot atomuna bağlı bulunan merkez Cα atomundan bir hidrojenin ayrılmasısonucu oluştuğu görüldü.ANAHTAR KELİMELER: EPR, Gama Işınları, Serbest Radikal, Amino Asit,İminodiasetik Asit.