İncir mozaik hastalık etmenlerinin bazı vektörler ile taşınmasının belirlenmesi

İncir üretimi yapılan alanlarda karşılaşılan problemler içerisinde en önemlilerinden birisi İncir mozaik hastalığıdır. İncir mozaik hastalığına neden olan 12 viral ve 2 viroidal olmak üzere toplam 14 etmen; Fig leaf mottle-associated virüs 1-2 (FLMaV 1-2) Fig mosaic virüs (FMV) Fig mosaic associated virus 1-2 (FMaV 1-2) Fig latent virüs-1 (FLV-1) Fig mild mottle associated virüs (FMMaV) Fig cryptic virüs (FCV) Fig badnavirüs-1 (FBV-1) Arkansas fig closterovirüs 1-2 (AFCV 1-2) Fig fleck-associated virüs (FFkaV) Hop stunt viroid (HSVd) Citrus exocortis viroid (CEVd) belirlenmiştir. Ülkemizde yaygın olduğu belirlenen Fig mosaic virüs (FMV)'ünün Aceria ficus Cotte. tarafından incirden incire ve Catharanthus roseus bitkisine taşındığı saptanmıştır. Ceroplastes rusci L. 'nin ise FLMaV-1 ve FLMaV-2'i taşımadığı belirlenmiştir. A. ficus ve C. rusci'nin İncir mozaik hastalığına neden olan virüs etmenlerini taşıma konusu bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaçla İncir mozaik hastalığının simptomlarını gösteren bitkilerden alınan C. rusci ve A. ficus bireyleri sağlıklı incir çöğürlerine aktarılmış ve takiben yapraklarda deformasyon ve damarlarda renk açılmaları gözlenmiştir. Virüs belirtisi gösteren ve üzerinde vektör bireyleri barındıran enfekteli bitki yapraklarından, taşıma sonrası belirti gösteren bitki yapraklarından ve A. ficus ile C. rusci bireylerinden elde edilen total nükleik asitler kullanılarak 12 incir virüs etmenine özgü primer çiftleriyle RT-PCR çalışmaları yapılmıştır. Ana bitkilerinin FLMaV-1, FMV ve FMaV-1 ile enfekteli olduğu belirlenmiştir. İki yıl ve iki tekerrürlü olarak yapılan taşıma sonrası C. rusci aktarılan bitki yapraklarında ve C. rusci bireylerinde FLMaV-1 saptanmıştır. A. ficus aktarılan bitkilerde ise FMaV-1 ve FMV belirlenmiştir. Sonuç olarak; C. rusci'nin İncir mozaik hastalık etmenlerinden biri olan FLMaV-1'i taşıyan vektör olduğu saptanmıştır.