Yabancı dil öğretmeni eğitimine öğretmen yakınlığının dâhil edilmesi

Bu araştırma özü itibariyle İngilizce öğretmeni adaylarının yakınlık davranışlarının bir yakınlık eğitimi programının öğretmen eğitimine dâhil edilmesi yoluyla geliştirilmesini amaçlamaktadır. Ayrıca, bu yakınlık eğitimi boyunca öğretmen adaylarının öğrenme kazanımlarının, algılarının ve öz değerlendirmelerinin de ayrıntılı olarak incelenmesi hedeflenmiştir. Öğretmen adaylarının kendilerine ait yakınlık davranışlarını keşfedebilecekleri bu eğitim; eğitim öncesi, eğitim sırası ve eğitim sonrası aşamalarından oluşmaktadır. Eğitim öncesi aşaması, öğretmen adaylarının öğretmen yakınlığına dair herhangi bir eğitim almadan önce öğretmen yakınlığı kavramına ilişkin farkındalık oluşturmalarını ve hâlihazırdaki yakınlık davranışlarını tanımlamayı amaçlamaktadır. Bunun akabinde, eğitim aşamasının amacı ise öğretmen adaylarının sözlü ve sözsüz yakınlık davranışlarının geliştirilmesidir. Ek olarak, eğitim sonrası aşamasındaki hedef ise öğretmen adaylarının aldıkları yakınlık eğitimi sonucunda elde ettikleri uzun süreli öğrenme kazanımlarını incelemektedir. Bu amaçlar doğrultusunda, bu araştırma bir akademik dönem (14 hafta) boyunca yakınlık eğitimi alan İngilizce öğretmeni adaylarının durumunu anlamak maksadı ile araçsal durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Yakınlık eğitiminin uygulanması öncesinde bir grup İngilizce öğretmeni adayının sözlü yakınlık davranışlarının geliştirilmesi odaklı dört haftalık bir pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Ardından, araştırmanın eğitim öncesi ve sırası aşamalarındaki katılımcıları belirlemek için ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmış olup bu aşamalarda yakınlık ölçekleri, odak grup görüşmeleri, seans değerlendirme formları ve araştırmacı günlüğü aracılığıyla hem nicel hem de nitel veri toplanmıştır. Bunun akabinde, eğitim sonrası aşamasının katılımcılarını belirlemek için katılımcıların eğitim öncesinde yakınlık davranışlarına başvurma sıklığına bağlı kalınarak maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi temel alınmıştır. Seçilen katılımcıların yakınlık eğitiminde elde ettikleri uzun süreli öğrenme kazanımları yansıtma raporları sayesinde ortaya çıkarılmıştır. Veri analizi ile ilgili olarak ise, tümevarımsal bir bakış açısı çerçevesinde manuel içerik analizi yöntemi ile analiz edilen araştırmacı günlüğü dışındaki bütün nitel veriler NVivo ile analiz edilmiştir. Bununla beraber, elde edilen nicel verilerin analizinde ise SPSS ile tanımlayıcı istatistik analizlerine başvurulmuştur. Pilot çalışmadan başlayarak eğitim sonrası aşamasına kadar geçen tüm bu veri toplama ve analizi esnasında araştırmanın güvenirliğini sağlamak için gerekli adımlar (uzman görüşü, katılımcı teyidi, kodlayıcı içi ve kodlayıcılar arası güvenirlik, vs.) atılmıştır. Başlıca bulgular öğretmen adaylarının eğitim öncesinde teorik anlamda öğretmen yakınlığı kavramı ile ilgili herhangi bir aşinalıklarının olmadığını ve pratikte sergiledikleri yakınlık davranışlarının da oldukça nadir ve çeşitlilik göstermediğini ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra, eğitim sırasında öğretmen adayları öğretmen yakınlığının genel olarak öğretme ve öğrenme üzerindeki etkileri ile birlikte sözlü ve sözsüz yakınlık davranışlarının etkili bir şekilde nasıl birlikte kullanılabileceğini öğrenmişlerdir. Bu öğrenme kazanımları dışında, öğretmen adayları öğretmen yakınlığı üzerine daha çok pratik yapmak ve yakınlık davranışlarını kullanırken daha doğal ve yaratıcı olmayı öğrenmek gibi kendilerini geliştirmeleri gereken bir takım alanlar olduğunu tespit etmişlerdir. Eğitimin etkililiği konusunda ise öğretmen adaylarının eğitimin bütününü içerik, eğitmen, kaynaklar ve amaçlar açısından etkili buldukları açığa çıkarılmıştır. Daha da önemlisi, öğretmen adayları yakınlık eğitiminin öğretmen davranışlarına dair farkındalık kazandırdığını ve öğretmen yakınlığını sağlamak için yeni yollar öğrenip tecrübe etmelerine imkân tanıdığını düşünmektedir. Son olarak, eğitim sonrası aşamasında, öğretmen adaylarının bütün bir eğitim boyunca edindikleri öğrenme kazanımlarına yansıtıcı bir bakış açısıyla bakabildikleri ve gelecekte öğretmen yakınlığı sağlayabilen İngilizce öğretmenleri olabileceklerine dair inanç kazandıkları bulunmuştur. Tüm bunlar göz önüne alındığında, öğretmen eğitimi müfredatlarına öğretmen yakınlığı davranışlarının gelişimine odaklanmış özel bir metot dersi dâhil edilmesi gerektiği düşünülmektedir. Böylesi bir ders öğretmen adaylarının öğretmen yakınlığı sağlama yolundaki gayretleri sonucunda öğretimin iletişimsel boyutuna daha aşina olabilmeleri için önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen yakınlığı, öğretmen adayları, öğretmen eğitimi