İnflamatuar bağırsak hastalıklarında subklinik pankreas yetmezliğinin fekal elastaz yöntemi ile tayini

Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalığının (İBH) ekzokrin pankreatik yetmezlik için risk oluşturduğu bilinmektedir. Pankreatik enzim yetmezliği için kullanılan testler genellikle invaziv olup tarama amaçlı kullanımı uygun değildir. Bu çalışmayla remisyonda olduğu klinik ve endoskopik olarak bilinen fakat karın ağrısı, şişkinlik gibi şikayetleri devam etmekte olan takipli İBH olan hastalarımızda rutin kontroller esnasında noninvaziv ve hızlı bir ölçüm yöntemiyle şikayetlerin subklinik pankreas yetmezlğine bağlı olup olmadığını anlamak amaçlanmıştır. Böylece ileri dönemde hastalarda gereksiz yere İBH tedavisinin eskalasyonundan kaçınılarak pankreas yetmezliği aşikar hale gelmeden doğru tedavinin başlanması mümkün olabilecektir. Materyal ve Metod: Bu çalışmaya Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğine başvurmuş ve inflamatuar bağırsak hastalığı tanısı almış, son 6 aydır klinik ve endoskopik olarak remisyonda olan fakat şişkinlik, karın ağrısı gibi şikayetleri olan 18-70 yaşları arasında 39 erkek ve 19 kadın olmak üzere toplam 58 hasta dahil edildi. Kontrol grubumuzu kolonoskopisinde patolojik bulguya rastlanmayan, alkol kullanma, kanser, diyabet ve inflamatuar bağırsak hastalığı hikayesi olmayan 18 erkek ve 12 kadın olmak üzere 18-70 yaşları arasında toplam 30 sağlıklı birey oluşturdu. Hasta ve kontrol grubundaki kişilerden kan ve gaita örnekleri eşzamanlı alındı. Kan örnekleri aynı gün biyokimya laboratuarında çalışıldı. Gaita örnekleri analiz edileceği güne kadar -80°C de saklandı. Toplanan örnekler 4 ay içinde çalışıldı. Gaita örneklerinde pankreas ekzokrin yetmezliğin tanısında belirteç olarak Fekal elastaz (FE) kullanıldı. Fekal elastaz düzeyi Bioserv Diagnostics Fekal Pankreatik Elastaz ELİSA test kiti kullanılarak belirlendi. Testin prensibi sandviç Mikro ELISA yöntemidir. Elde edilen absorbans değerleri standartlarla elde edilen standart kalibrasyon eğrisinden FE µg /gram gaita olarak değerlendirildi. Daha önce literatürde tanımlandığı şekilde fekal elastaz düzeyi 201-500 µg/g normal, 100-200 µg/g hafif-orta pankreas yetmezliği, < 99 µg/g ağır pankreas yetmezliği olarak değerlendirildi. Hasta grubun FE düzeyleri sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bulgular:Hasta grubu ortalama fekal elastaz değerleri 401±179,4 µg/g idi. Ülseratif kolitlilerde ortalama fekal elastaz düzeyi 396±196 µg/g, Crohn hastaları grubunda 410,2±140 µg/g idi. Kontrol grubu fekal elastaz düzeyi 387,9±194 µg/g idi. Fekal elastaz düzeyi açısından hasta ve kontrol grubu arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Sonuç:Yaş-cinsiyet açısından eşleştirilmiş remisyondaki IBH olan grupla kontrol grubu arasında fekal elastaz açısından fark saptanmadı. Anahtar Kelimeler:Fekal elastaz, İnflamatuar bağırsak hastalığı, Pankreas yetmezliği.