İnflamatuvar bağırsak hastalıklarında ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalmasının rolü

ÖZET İnflamatuvar Bağırsak Hastalıklarında İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Çoğalmasının Rolü Ülseratif kolit (ÜK) ve Crohn hastalığı (CH) gastrointestinal kanalın nedeni bilinmeyen kronik inflamatuvar hastalıklarıdır. Her iki hastalığın da genetik olarak duyarlı kişilerde çeşitli antijenlere ya da çevresel faktörlere karşı oluşan abartılı bir immün yanıt sonucu oluştuğu ileri sürülmektedir. Bu iki hastalık grubu diyare, kanlı dışkılama, kilo kaybı, karın ağrısı, ateş ve yorgunluk gibi pek çok ortak semptoma sahiptir. Ülseratif kolit ve Crohn hastalarında ortak görülen bu semptomlar ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalması (SIBO) varlığında da görülebilmektedir. Özellikle akut atak dönemlerinde SIBO'nun antibiyotiklerle tedavi edilebilir olması nedeni ile bu ayrımın yapılması önem taşımaktadır. SIBO intestinal mikrobiyatanın kalitatif ve/veya kantitatif olarak değişiminin maldigesyon/malabsorbsiyon ile ilişkisinin klinik ve laboratuvar ile gösterilmesi olarak tanımlanır. SIBO tipik semptomlara neden olabileceği gibi (steatore, diyare, protein kaybettiren enteropati, spesifik yetmezlik durumları), malabsorbsiyon/maldigesyona sebep olmadan daha hafif semptomlar (karında gaz, şişkinlik gibi, ör: irritabl bağırsak sendromunda SIBO) ile de klinik olarak karşımıza çıkabilir. Dolayısıyla SIBO yaygın görülen hastalıklar arasında gözden kaçan bir faktördür. Bu çalışma ile ülseratif kolit ve Crohn tanılı hastalarda SIBO varlığının, sıklığının ortaya konulması ve SIBO varlığının hastalık aktivasyonu, hastalık lokalizasyonu ve hastalık süresi ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı'nda inflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı (İBH) ile izlenen ve 27.09.2017-09.04.2018 tarihleri arasında polikliniğe başvurmuş olan 40 ülseratif kolit, 35 Crohn hastası ile 41 sağlıklı gönüllü olmak üzere 3 grup üzerinde ve toplam 116 kişi ile yürütülmüştür. Hastalara oral glukoz solüsyonu içirilmesini takiben Quintron Breath Tracker isimli cihaz kullanılarak nefeste H2 ve CH4 düzey ölçümleri yapılmıştır. Ek olarak İBH olan hasta grubu için son dönemde yapılmış olan rutin poliklinik kan tetkikleri (c-reaktif protein, fekal kalprotektin, hemogram, transferrin saturasyonu, B12 vitamin düzeyi) incelenmiştir. Çalışmaya dahil edilen toplam 116 kişinin 14'ünde (%12,1) SIBO-pozitif, 102'sinde (%87,9) SIBO-negatif saptanmıştır. Grup dağılımlarına bakılacak olursa ülseratif kolit hastalarının 6'sında (%15) SIBO-pozitif, 34'ünde (%85,0) SIBO-negatif; Crohn hastalarının 5'inde (%14,3) SIBO-pozitif, 30'unda (%85,7) SIBO-negatif; sağlıklı kontrol grubunu oluşturan kişilerin 3'ünde (%7,3) SIBO-pozitif, 38'inde (%92,7) SIBO-negatif saptanmıştır. Çalışmamızda SIBO saptanmayan hastalarda ek olarak CH4 pozitifliği de incelenmiş ve toplam 116 kişinin 48'inde (%41,4) CH4-pozitif, 68'inde (%58,6) CH4-negatif saptanmıştır. Grup dağılımlarına bakılacak olursa ülseratif kolit hastalarının 17'sinde (%42,5) CH4-pozitif, 23'ünde (%57,5) CH4-negatif, Crohn hastalarının 14'ünde (%40) CH4-pozitif, 21'inde (%60) CH4-negatif; sağlıklı kontrol grubunu oluşturan kişilerin 17'sinde (%41,5) CH4-pozitif, 24'ünde (%58,5) CH4-negatif saptanmıştır. İBH olan hastalarda SIBO' nun saptanması halinde özellikle akut atak dönemlerinde antibiyotiklerle tedavi edilebilir olması nedeni ile bu ayrımın yapılması önem taşımaktadır. Gelecekte İBH hastalarının değerlendirilmesi ve yönetiminde SIBO'nun rolünü incelemek amacıyla prospektif çalışmaların yapılmasına devam edilmesi gereklidir. Anahtar kelimeler: Ülseratif kolit, Crohn hastalığı, nefes testi, ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalması