İngiliz belgelerine göre 1960 askeri darbesi ve 1971 askeri muhtırası

Bu çalışmada başlığından da anlaşılabileceği gibi İngiliz belgelerinin öne çıkarılmasıyla 27 Mayıs 1960 Darbesi ve 12 Mart 1971 Askeri Muhtırası konu alınmıştır. Bu iki dönemin ele alınmasında birbirini etkileyen iki askeri müdahalenin sebepleri ve dönemin uygulamalarının nasıl biçimlendiğini anlama amacı güdülmüştür. Bununla birlikte iki müdahaleye arka plan oluşturması açısından Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde meydana gelen darbeler ve darbe girişimleri, bunların oluşmasındaki etkenler ve örfi idare veya sıkıyönetim olarak adlandırılabilecek dönemin olağanüstü uygulamaları da çalışma içerisine dâhil edilmiştir. Ayrıca Milli Mücadele ve Atatürk Dönemi'ndeki siyasi-askeri gelişmelerin anlatılması da, esas konunun anlaşılmasında etkili olacaktır. Çalışmanın esas konusuna gelindiğinde, dönemleri anlatırken İngiliz belgelerinin kullanılması da, İngiltere'nin (Birleşik Krallık olarak da belirtilebilir) Türkiye Cumhuriyeti ile geçmişten gelen olumlu-olumsuz ilişkilerinin onların Türkiye'deki her türlü gelişmeyi takip etmeleri ve raporlamalarından dolayı olmuştur. İngiliz belgeleri ve yerel kaynaklar kullanılarak darbe ve muhtıraya giden süreçte siyaset veya askeri unsurların takındıkları tutumların boyutu, değişimi veya sonuçlandırmaya giderken nelerden etkilendiğini açıklamak önemli bir nokta olarak benimsenmiştir. Ayrıca, İngiliz belgelerinin Türkiye'deki bu gelişmelere yönelik tutumunun ne derece objektif olduğu ve olayların değerlendirilmesinde ne kadar detay sundukları da ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böyle bir yöntemde yerel kaynakların kullanılması, İngiliz belgelerinin verdiği bilgilerle ne derece örtüştüğünü görmeyi sağlamıştır. Bu şekilde Türkiye'nin geçirdiği bu iki askeri müdahalenin öncesi ve sonrasındaki gelişmeler analiz edilerek sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Darbe, Muhtıra, 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971, Siyaset, Ordu, Sıkıyönetim, Anarşi.