İngiliz misyonerliğinin kurumsal yapısı ve Osmanlı coğrafyasındaki faaliyetleri (1838-1918)

Yetiştirilmeleri ve görevlendirilmeleri büyük bir titizlikle yapılan misyonerler, İngiliz Anglikan Kilisesi tarafından organize edilmiş, bizzat İngiliz kraliyeti ve hükumetleri tarafından da desteklenmiştir. Osmanlı coğrafyasına geldikleri ilk günden itibaren büyük bir gayretle işe başlayan misyonerler, açtıkları okul, hastane, matbaa, yardım kuruluşları ve yetimhaneler ile gayrimüslim unsurlar arasında oldukça etkili olmuş, kendilerine en büyük destek ise İngiliz büyük elçileri ve konsoloslarından gelmiştir. Özellikle eğitim alanında okullar ile yapılan misyonerlik faaliyetlerinde ileride Osmanlı Devleti'ne karşı isyan edecek kitlelerin lider kadrosu yetiştirilirken, tıbbi alanda yapılan misyonerlik faaliyetleriyle de azınlık tebaanın sempatisi kazanılmak istenmiş, siyasal, ekonomik ve kültürel amaçlı çalışmalar, misyonerlik marifetiyle dini çalışmalar gibi gösterilerek kamufle edilmiştir. İngiltere'nin misyonerlik faaliyetlerini gerçekleştirdiği coğrafi alan ile I. Dünya Savaşı sonrasında işgal ettiği bölgelerin büyük bir benzerlik taşıması, kamuflajı düşürüp gerçek niyetleri gözler önüne sermiştir. Anahtar Kelimeler: Anglikan, konsolos, misyoner, nüfuz alanı, Protestan