İngiltere'de sosyal hakları ortaya çıkaran koşullar ve pozitif hukuka yansımaları

Modern anlamda insan hakları düşüncesinin ortaya çıkışından bu yana insan haklarının kapsamı netlik kazanamamıştır. Bu noktada en önde gelen tartışmaların ise insan hakları fikrinin köklerini bulduğu liberalizm ile uyuşmayan bir nitelik gösteren sosyal haklara ilişkin olduğu söylenebilir. Klasik insan hakları düşüncesi bir noktada eksik kalmıştır ki liberal temelleri ile bağdaşmayan bir biçimde kapsamının genişletilmesine ihtiyaç duyulmuştur. Sosyal hakların ortaya çıkmasının sebepleri nelerdir sorusunun yanıtlanması hem insan hakları düşüncesinin gelişiminin hem de sosyal hakların işlevinin tam olarak kavranabilmesi açısından önemlidir. Sosyal hakların temellerine ilişkin olarak sıkça Sanayi Devrimi ve sanayileşmenin sonuçları işaret edilmektedir. Sosyal hakların temellerinin Sanayi Devrimi ve akabindeki dönemde olup olmadığını keşfetmenin yolu ise sanayileşmenin doğduğu 19. yüzyıl İngiltere'sinden geçer. 19. Yüzyıl İngiltere'si incelendiğinde; Sanayi Devrimi ve sonuçları ile merkezî ve etkili sosyal düzenlemelere duyulan acil ihtiyaç arasındaki nedensellik gözle görülür bir hâle gelmektedir. Sanayi Devrimi ile üretimde meydana gelen köklü değişim, tekil insanın yaşamını dâhi doğrudan ve yakıcı bir şekilde etkilemiştir. İnsanların çoğunun sefalete sürüklendiği bu dönemde ortaya çıkan koşulların ise kendi hâline bırakıldığında düzelmesi mümkün değildir. Zira bu sefaletin sebebi kendi hâline bırakılma üstüne kurulu sistemin ta kendisidir. Sistemin çarkları arasında ezilmekte olanların yüksek sesli tepkileri ve uzun süren mücadeleleri ile gelinen noktada çalışma koşulları, yaşam koşulları, sağlık, konut, eğitim, sosyal güvenlik gibi hususlarda merkezî müdahale ve düzenlemelerin gerekliliği anlaşılmış ve bu dönemde yapılan yasal düzenlemeler bugün bildiğimiz anlamda sosyal hakların ilk görünümlerini oluşturmuştur. Anahtar Kelimeler: İnsan Hakları, Sosyal Haklar, Liberalizm, Sanayi Devrimi, Sanayi Kapitalizmi.