İnşaat ve gayrimenkul sektöründeki işletmelerde vergi bilinci ve algısı: Ankara ilinde konut üreticileri ve satıcıları yönünden bir değerlendirme

İnşaat ve gayrimenkul sektörü, birden fazla alt sektörü ilgilendiren ve birden fazla sayıda ve türde vergisel yükümlülükleri içinde barındıran bir sektör olarak görülmektedir. Bu sektör içinde, bireylerin barınma ihtiyaçlarını karşılayan ve dolayısıyla en fazla ekonomik büyüklüğe sahip konut sektörü bulunmaktadır. Konut üretimi, kişilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere yapıldığı gibi başkaları adına bir taahhüte bağlı olarak da yapılmaktadır. Konut üretimine ilişkin inşaat işleri yıl içinde başlayıp bittiği gibi bir yılı aşkın süreyi de kapsamaktadır. Konut üretimi ağırlıklı olarak bir yılı aşkın süreyi içeren ve taahhüte dayılı yapılan inşaat işleridir. İnşaat işlerinin birden fazla yıla yayılması ve çok sayıda taraflara sahip olması nedeniyle bu süreçte, birden fazla ve türde vergisel yükümlülüklerle karşılaşılmaktadır. Çalışmayla, konut üretimi sürecinde yer alan yükümlülerin, vergisel yükümlülüklerini yerine getirmedeki vergi bilinci ve algısına ilişkin tutum ve davranışları ile vergi bilinci ve algısını etkileyen faktörlerin neler olduğunun tespiti amaçlanmıştır. Belirtilen amaç doğrultusunda hipotezler geliştirilmiştir. Çalışma, Ankara ilinde konut üreticisi ve satıcısı olan gelir ve kurumlar vergisi yükümlülerini kapsamaktadır. Çalışmada kavramsal çerçeveye yönelik olarak; inşaat işleri, vergileme, vergi bilinci ve algısı ile inşaat ve gayrimenkul sektörünün vergilendirilmesi bağlamında muhasebe uygulamalarına değinilmiştir. Çalışmada yöntem olarak sınıflandırma ölçütüne, anket uygulamasına, yorumlayıcı ve açıklayıcı yaklaşımlara yer verilmiştir. Bu kapsamda, veri toplama aracı olarak birincil ve ikincil veriler kullanılmıştır. Birincil veriler olarak anket uygulaması yapılmıştır. Anket uygulamasından elde edilen sonuçlardan inşaat işlerinde faaliyette bulunan yükümlülerin vergi bilinci ve algısına ilişkin düşünceleri saptanmaya çalışılmıştır. Yükümlülerin vergi bilinci ve algısını etkileyen etmenlerin neler olduğunun tespiti için ölçüm modeli geliştirilmiştir. Modelin geliştirilmesinde faktör analizinden yararlanılmıştır. Faktör analizi sonrasında ortaya çıkan sonucun geçerliliği doğrulayıcı faktör analiziyle test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda yükümlülerin demografik özellikleri ile vergi bilinci ve algısı arasında anlamlı ilişki t ve anavo testi ile açıklanmıştır. Çalışma sonucunda, öne sürülen varsayımlar ile yükümlülerin vergi bilinci ve algısını etkileyen etmenlerle ilgili olarak geliştirilen hipotezlerin literatürü desteklediği saptanmıştır. Çalışma sonuçlarının, sektörde faaliyette bulunan yükümlülere ve sektörü regüle eden kurum ve kuruluşlara önemli katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.