Klinik psikolojiyi çalışma hayatında motivasyona entegre etmek: Çalışanlar için rasyonel duygucu Öz Kararlılık Ölçeği'nin geliştirilmesi ve geçerlilik ve güvenirlilik çalışması (RDÖK-Ç)

Bu çalışma klinik psikolojinin iş hayatında kullanılmasına yönelik olarak bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Sözkonusu ölçek Rasyonel Duygucu Davranışçı Terapi (RDDT) ve Öz Kararlılık (Belilenim) Kuramlarının(ÖKK) varsayımları temellerinde oluşturulmuştur. Ölçek üç temel psikolojik ihtiyaç (özerklik, yeterlilik, aidiyet ihtiyaçları) kapsamında irrasyonel (akılcı olmayan) inanışları ölçmektedir. Bu iki kuramın bileşkesindeki fikir insan bilişlerini farklı bir açıdan açıklamaktadır: insanların temel psikolojik ihtiyaçları konusunda çalışma hayatlarında kendilerinin motivasyonlarını engelleyen sağlıksız düşünce tarzları, irrasyonel inanışlar ve temel psikolojik psikolojik ihtiyaçlarla aynı boyutta değerlendirilmektedir. Ölçek iş yerlerlinde özerklik, yeterlililik ve aidiyet ihtiyaçları konusunda irrasyonel inanışları ölçmek için kullanılabilir. Çalışanların görevlerini icra ederken ve mesleklerini uygularken onların motive olmalarına mani olan bilişsel faktörler nelerdir? Bu ölçme aracı bu soruya kısmi olarak cevap vermektedir. Çalışanlar için Rasyonel Duygucu Öz Kararlılık Ölçeği (RDÖK-Ç) geliştirme araştırması sonuçları olumlu çıkmıştır. 16 maddelik RDÖK-Ç ölçeğinin psikometrik değerleri 7 aşamada test edilmiştir; bu aşamalarda faktör yapısı analizleri açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizleri, test tekrar test analizleri, yapı (kriter) geçerliliği gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 607 katılımcı gönüllü olarak İstanbul ve Ankara illerinden katılmıştır. Analizler kuramsal beklentileri doğrulamış ve olumlu sonuçlar vermiştir. RDÖK-Ç'nin geliştirilmesine yönelik bu araştımanın sonuçlarına göre ölçeğin güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu söylenebilir. Sonuçlar uygulamalar ve çalışma hayatında motivasyon ve psikolojik iyi oluş haline etkiler açısından yorumlanmıştır. Böylece RDDT ve ÖKK prensiplerinin birlikte ele alınması mümkün görünmektedir. Ancak gelecek çalışmalarda bu yöndeki niceliksel ve niteliksel araştırmalara ihtiyaç vardır.