İnternal temporomandibular eklem bozukluğu tedavisinde enjekte edilebilen platelletten zengin fibrin ve kortikosteroid enjeksiyonlarının etkinliğinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, redüksiyonlu disk deplasmanı tanısı almış temporomandibular eklem bozukluğu olan ağrılı hastalarda, tek doz ve tek seans uygulanan intraartiküler kortikosteroid ve enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin enjeksiyonlarının klinik etkinliğinin retrospektif karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, retrospektif, karşılaştırmalı ve gözlemsel bir nitelikte olup, Başkent Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalı'na 2021–2022 yılları arasında temporomandibular eklem ağrısı nedeniyle başvuran ve unilateral intraartiküler enjeksiyon tedavisi (enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin veya kortikosteroid) uygulandığı kayıt altına alınan hastaların elektronik dosyaları ve klinik takip formları üzerinden yürütülmüştür. Çalışma Helsinki Bildirgesi'ne uygun şekilde planlanmış ve Başkent Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulu tarafından onaylanmıştır. (D-KA23/24) Preoperatif manyetik rezonans görüntüleme ile unilateral redüksiyonlu disk deplasmanı tanısı konmuş, standart protokole uygun şekilde 2 ml enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin ya da 40 mg liyofilize toz metilprednizolon + 2 ml prilokain karışımı intraartiküler enjeksiyon uygulanmış hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Klinik değerlendirme parametreleri; maksimum ağız açıklığı miktarı, lateral mandibular hareket miktarı, ağrı düzeyi ve klik sesi varlığı şeklinde belirlenmiş ve hastalar preoperatif, postoperatif 1. hafta, 1. ay ve 3. ay dönemlerine ait verileri mevcut olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. İstatistiksel analizlerde genelleştirilmiş doğrusal karma etkili modeller ve post-hoc analizi kullanılmıştır. Bulgular: Her iki grupta da maksimum ağız açıklığı miktarı, lateral mandibular hareket miktarı, ağrı düzeyi değerlerinde postoperatif süreçte anlamlı iyileşmeler gözlenmiştir (p<0,001). Kortikosteroid enjeksiyonu yapılan hasta grubunda ağrı skorlarındaki düşüş daha erken dönemde başlarken, enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin enjeksiyonu yapılmış grupta bu azalma daha geç başlamış ancak daha belirgin süreklilik gösteren şekilde gerçekleşmiştir. Tedavi etkinliği açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Her iki grupta da maksimum ağız açıklığı anlamlı şekilde artmış olup, kortikosteroid grubunda 35,2 mm'den 38,9 mm'ye çıkarak en büyük artış ilk haftada gerçekleşmiş, i-PRF grubunda ise 37,2 mm'den 41,2 mm'ye ulaşarak en belirgin artış 1–3. ay arasında kaydedilmiştir (p<0,001). Klik sesi sıklığında her iki grupta da azalma eğilimi görülmüş, ancak bu değişiklik istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Lateral hareketin sağ ve sol yönleri arasında güçlü korelasyon saptanmış (r=0,58), bu durum tek taraflı uygulanan enjeksiyonun bilateral fonksiyonel kazanım sağladığını göstermiştir. Sonuç: İntraartiküler kortikosteroid ve enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin enjeksiyonları, redüksiyonlu disk deplasmanı bulunan temporomandibular eklem hastalarında kısa ve orta vadede ağrı kontrolü ve fonksiyonel iyileşme açısından etkili yöntemlerdir. Kortikosteroid enjeksiyonu hastalarda hızlı semptomatik rahatlama sağlarken, enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin biyolojik iyileşme süreçlerini destekleyerek uzun süreli fonksiyonel fayda sunmaktadır. Bu nedenle, enjekte edilebilen plateletten zengin fibrin tedavisi, minimal invaziv uygulamalar arasında güvenli ve etkili bir biyolojik alternatif olarak değerlendirilebilir.