Uluslararası sistem ya da devlet: Türkiye'nin ulusal çıkar kaynağı nedir

Bu çalışma, devletlerin dış politika davranışlarını yönlendiren bir kılavuz olarak tanımlanan ulusal çıkar kavramını uluslararası sistem düzeyinde incelemektedir. Çalışma, temel olarak uluslararası sistemin döngüsel bir süreç içinde istikrarlı ve istikrarsızlık süreçlerinin ulusların çıkarlarını belirleyen temel kaynak olduğunu iddia etmektedir. Bu iddiaya göre, istikrarlı uluslararası sistemin bileşenleri olan uluslararası yapı ve düzen sistemdeki devletlerin çıkar ve davranışları üzerinde bir belirginlik oluşturacaktır. Bir diğer ifadeyle, uluslararası sistemik güçlerin baskınlığı devletlerin karar alma süreçlerini şekillendireceği veya kısıtlayacağı varsayılabilir. Bunun aksine, istikrarsız uluslararası sistemler ise, kurulu uluslararası yapıya ve düzene karşı meydan okumaların ve belirsizliklerin arttığı dönemler olarak ifade edilebilir. Sistemsel belirsizliklerin devletler üzerindeki baskıyı hafiflettiği istikrarsızlık dönemlerinde, devletlerin güç kapasitelerinin ulusal çıkarları belirlemede temel belirleyici olacağı ifade edilebilir. Bu bağlamda, tez temel olarak üç kısma ayrılmaktadır. İlk olarak literatür taraması ulusal çıkarın kaynağı olarak değerlendirilebilecek diğer alternatif yaklaşımları ortaya koymaktadır. İkinci bölüm ise, tezin ana konusu olan uluslararası sistemin istikrarlı ve istikrarsız dönemleri ve bu dönemlerin devletlerin ulusal çıkarlarını nasıl ve ne yönde etkilediğini tartışmaktadır. Tezin üçüncü bölümünde ise, 1999-2020 yılları arasındaki Türk dış politikası incelenerek uluslararası sistemin iki farklı döneminin ulusların çıkarlarını belirlemedeki rolü gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: İstikrar, İstikrarsızlık, Türk Dış Politikası, Ulusal Çıkar, Uluslararası Sistem