Inula graveolens (L.) desf. bitkisi üzerinde farmakognozik çalışmalar

Inula graveolens (L.) Desf. Asteraceae familyasından Inula (L.) Desf. cinsine ait bir bitkidir ve Türkiye'de doğal olarak yetişmektedir. Ülkemizde iri pire otu adıyla da anılmaktadır. Uzun yıllar boyunca dünyanın pek çok ülkesinde geleneksel tedavide kendine kullanım alanı bulmuştur. Uçucu yağı ve ekstresi üzerinde yapılan pek çok çalışmada antioksidan ve antimikrobiyal aktivitesi olduğu gözlemlenmiştir. Çalışmamızda öncelikle bitkinin farmakope standartlarında yabancı madde miktar, kül miktar, asitte erimeyen kül ve su miktar tayini yapılmıştır. Ardından gaz kromatografisi (GK) ve alev iyonizasyon dedektörü (AID) kullanılarak uçucu yağ bileşenleri tayin edilmiştir. Farklı zamanlarda toplanmış olmasına rağmen ana bileşenler borneol ve bornil asetat olarak bulunmuştur. Çalışmanın devamında metanol, etil asetat, kloroform ve hekzan kullanılarak ekstreler elde edilmiştir. Ekstrelerin verim hesaplaması yapılmış ve antioksidan, antimikrobiyal aktivitelerine bakılmıştır. Antimikrobiyal aktivite tayininde Gram negatif suşlar (Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella typhimurium), Gram pozitif suşlar (Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Bacillus subtilis) ve mantarlar (Candida albicans ve Candida krusei) kullanılmıştır. Ekstrelerin en fazla Salmonella typhimurium üzerinde etkili olduğu gözlenmiştir. Antioksidan aktivite tayin yöntemi olarak 4 farklı metod denenmiştir. DPPH radikalini süpürücü etki tayini, Folin-Ciocalteu reaktifi yöntemi ile total fenolik bileşik tayini, toplam antioksidan statü tayini (TAS) ve toplam oksidan statü tayini (TOS) çalışmaları yapılmıştır. Ekstrelerin antioksidan özellik sergilediği gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Inula, Inula graveolens, Dittrichia graveolens, Antioksidan Aktivite, Antimikrobiyal Aktivite