Mimarlıkta potansiyel bir işlev olarak estetik deneyimin incelenmesi

Bu araştırma, mimarlığın estetik deneyimi ile işlevsel yönünün birbirini nasıl etkilediğini araştırmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışma, estetik deneyimin ortaya çıkışının mimarlığın işlevsel yönü ile olan ilişkisini ve mimari bir işlev olma potansiyeli üzerine felsefi bir inceleme sunmayı amaçlamaktadır. İnsanlığın çevresi ile mimarlığın işlevsel yönü üzerinden etkileşime girebileceğini iddia etmek mümkündür. Kullanıcılar ve mimari mekanlar arasındaki ilişkinin, mimarinin kullanıcılara gerekli ve arzulanan eylemleri gerçekleştirmeleri için sağladığı fiziksel koşullardan yararlanmanın ötesine geçebileceği tartışılmaktadır. Mimari mekanın kullanıcılarına duyumsal bir etkisi olması belirli deneyimlerin varlığını desteklemektedir. Felsefe bu olguları kendi dallarından biri olan fenomenoloji ile tartışır. Aynı zamanda psikoloji de bunları algısal ve bilişsel süreçler ile inceler. Kullanıcı-mimarlık ilişkisi ve bunun düşüncesel ve psikolojik karşılıkları, bir estetik deneyim olgusu olarak ele alınabilir. Dolayısıyla, mimari mekanların nicel özelliklerinin ölçülemez nitelikler kazandığı noktada, insan-mekan ilişkisi bir iletişim, tanıma ve bilme biçimi olarak estetik disiplin alanına taşınabilir. Estetik disiplininin genel olarak odak noktası, estetik özne ile estetik nesne arasındaki etkileşimin bir sonucu olarak ortaya çıkan deneyim ve beğeni yargısının incelenmesi olmuştur. Mimarlıkta, estetik "özne" kullanıcıya, estetik "nesne" mimarlığın tanımladığı mekana ve forma karşılık geldiğini söylemek mümkündür. Kullanıcı ve mekan arasındaki estetik ilişkiyi mimarinin işlevsel yönü üzerinden inceleyebilmek için uygun olma kavramı irdelenmiştir. Bu kavram, kullanım amacına uygun olarak yapılandan potansiyel bir estetik değerin ortaya çıkışını tartışır. Bu anlayış Antik Çağ filozoflarından gelmektedir, ancak mimarlık tarihi boyunca mimarların uygulamalarında uygun olma kavramı üzerinde durduklarını görmek de mümkündür. Bu düşünceyi mimarlıkta biçim-işlev ilişkisi ve kullanıcı-işlev ilişkisi üzerinden görmek mümkündür. Dolayısıyla, işleve yönelik incelemeler estetiğin kavramları üzerinden yürütülebilir. Bu doğrultuda bu araştırma, mimarlığın sahip olduğu çeşitli işlevler arasında estetiğin potansiyel yerini felsefi soruşturma yaparak ele alır ve estetik deneyimin potansiyel işlevsel özelliklerini araştırır.