Kerkük'te yaşayan meme kanserli kadınların yaşam kalitesi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi

Giriş: Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biridir. Meme kanseri yaşam kalitesinin fizyolojik, psikolojik, sosyal alanını olumsuz yönde etkilemektedir. Amaç: Bu araştırmanın amacı, kerkük'te yaşayan meme kanserli hastaların yaşam kalitesini ve etkileyen faktörleri değerlendirmektir. Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma 10 Ocak 2022 - 15 Nisan 2022 tarihleri arasında Irak'ın Kerkük kentindeki Onkoloji ve Hematoloji Merkezi'nde yapılmıştır. Örneklem kritelerini sağlayan 150 kadın çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler Sosyodemografik ve Klinik Özellikler Formu ve Dünya Sağlık Örgütü'nün Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa formu ile yüz yüze toplanmıştır. Verilerin analizinde, sayı, yüzde, ortalama, T-testi, ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Bulgular: Kadının yaş ortalaması 45 ± 19.00 olup, %28.7'si lise mezunu, %67.3'ü evli, %77.3'ü ev hanımı, %62,7 gelirin giderlerden az olduğu ve %96'sı sigara içmediği belirlendi. Kadınların %58,0'ı ikinci evreydi ve %36.7'si bir yıldan daha kısa bir süre önce tanı aldı. Kadınların %98'inin cerrahi tedavi, %98'inin kemoterapi ve %5,3'ünün radyoterapi ve %15,3'ünün hormonal tedavi aldığını saptandı. Ayrıca kadınların %94.0'ında mastektomi, %73.3'ünde ailede hastalık öyküsü, %80'i oral kontraseptif kullanmadığı ve %78'i çocuk sahibiydi. Dünya Sağlık Örgütü'nün Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa formu Ölçeği'nde genel yaşam kalitesi puan ortalaması 5.6 ± 2.9, çevresel alt boyut puan ortalaması 26.0 ± 4.1, fiziksel alt boyut puan ortalaması 21.4 ± 3.7, psikolojik alt boyut puan ortalaması 15.2 ± 3.7, sosyal ilişkiler alt boyut puan ortalaması 8.2 ±1.9 olarak saptanmıştır. Dünya Sağlık Örgütü'nün Yaşam Kalitesi kısa formu Ölçeği'nde demografik ve klinik özelliklerle karşılaştırıldığında: Kadınların Yaş gruplarına göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların eğitim düzeyi gruplarına göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların meslek gruplarına göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların hastalığılarının evresine göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Meme kanseri tanı zamanına göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların medeni durumu gruplarına göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, sosyal ilişkiler alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların sigara içme faktörüne göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu (p > 0.05). Kadınların Cerrahi faktör uygulanan tedavi yöntemlerine göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Fiziksel sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların kemoterapi faktörü uygulanan tedavi yöntemlerine göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Fiziksel sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların radyoterapi uygulanan tedavi yöntemlerine göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Sosyal ilişkiler alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların hormonal tedavi faktörü uygulanan tedavi yöntemlerine göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Kadınların yapılan cerrahinin türüne göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Fiziksel sağlık ve sosyal ilişkiler alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Ailede meme kanseri faktör öyküsüne göre yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Sonuç: Çalışmamızda hastaların yaşam kalitesinin orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda Dünya Sağlık Örgütü'nün Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa formunun alt boyutlarını etkileyen ve istatistiksel olarak anlamlı olan değişkenlerin medeni durum, eğitim düzeyi, hastalık evresi, tanı zamanı, alınan tedavi yöntemleri, ailede meme kanseri öyküsü olduğu belirlenmektedir. Çalışmamızda sigara içme durumunun Dünya Sağlık Örgütü'nün Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa formunun alt boyutları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. 2022, sayfa Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, Yaşam kalitesi, Irak, Etkileyen faktörler