Stres üretim sürecinde psikolojik semptomlar ve kişilik özelliklerinin rollerinin incelenmesi

Stres üretim hipotezi, bireylerin yaşadıkları stresli yaşam olaylarında psikolojik semptomları ve kişilik özellikleri aracılığıyla katkıda bulunduklarını öne sürer. Bu çalışmada, stres üretim sürecinde psikolojik semptomların ve kişilik özelliklerinin yordayıcı rollerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Stres üretim sürecinde rolleri incelenecek kişilik özellikleri olarak onay arayıcılık, sosyotropi ve kişilerarası tarz belirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Microsoft IBM istatistik programı aracılığıyla hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Veri toplama süreci iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada katılımcılar çevrimiçi anket sitesi üzerinden Sosyotropi-Otonomi Ölçeği, Onay Arayıcılık Ölçeği, Kişilerarası Tarz Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri ve Yakın İlişkilerde Kişilerarası Çatışma Formunu doldurmuşlardır. Bu anketin sonucunda katılımcılardan e-posta adresleri istenmiş ve üç ay sonra Kısa Semptom Envanteri, Beck Depresyon Envanteri ve Yakın İlişkilerde Kişilerarası Çatışma Formu içeren başka bir anket linki gönderilmiştir. Hiyerarşik regresyon analizi sırasında regresyon denklemine öncelikle kontrol değişkeni olarak, toplumsal cinsiyet eklenmiştir. Analizin ikinci aşamasında ise onay arayıcılık, sosyotropi ve kişiler arası tarz bağımsız değişkenleri girilmiştir. Üçüncü aşamada ise, son olarak hiyerarşik regresyon analizine psikolojik semptomlar değişkeni girilmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre ilk aşamada ölçülen onay arayıcılık, sosyotropi ve kişiler arası tarz değişkenlerinin, ikinci aşamada ölçülen kişilerarası çatışma değerlerindeki varyansın %17'sini açıkladığı rapor edilmiştir (∆R²=.17, F [3,86] =5.64, p= .001). Bir başka deyişle, bulgular onay arayıcılık, sosyotropi ve kişiler arası tarzın, yaşanılan kişiler arası çatışma düzeylerinde yordayıcı etkisinin bulunduğuna işaret etmektedir. Hiyerarşik regresyonun ikinci aşamasında, onay arayıcılık, sosyotropi ve kişiler arası tarz değişkenlerinin yanında regresyon denklemine psikolojik semptomlar girilmiştir. Analiz sonuçları birinci aşamada ölçülen psikolojik semptomların, ikinci aşamada ölçülen kişilerarası çatışma seviyesindeki varyansın, diğer bağımsız değişkenlerin etkisi ötesinde, istatistiksel olarak önemli bir yüzdesini açıklamadığı raporlanmıştır. Bir başka deyişle bulgular psikolojik semptomların onay arayıcılık, sosyotropi ve kişiler arası tarz değişkenlerinin etkisinin ötesinde, yaşanılan stresli olayların seviyesini yortamadığını işaret etmektedir. Bulgular var olan ilgili alan yazın kapsamında tartışma kısmında tartışılmıştır.