Irak Selçukluları

"Irak Selçuklular" başlığıyla ele alınan bu çalışma, İslâm tarihinde önemli bir döneme ışık tutması bakımından oldukça önem arz etmektedir. Zaten İslâm tarihi açısından Selçukluların önemi ve rolünü bilmeyen yoktur. Onlar, güç ve hegemonyanın tekrar Abbasilerin eline geçmesinde büyük pay sahibidirler. Çünkü Selçukluların döneminde Abbasi halifeliği ve sünnî mezhep tükenmek üzereydi. Çünkü hilafet, Abbasilerden kurtulmak isteyen Büveyhiler tarafından ortadan kaldırılmak isteniyordu. Çalışma, özellikle Selçukluların Haçlılarla olan mücadeleleri ve onları İslâm diyarından sürgün etmelerini de kapsadığı için ayrı bir öneme sahiptir. Bununla birlikte Selçukluların Fatımi Devleti'nin düşüşündeki rolüne de dikkat çekilmiştir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın önemi, amacı, yöntemi, önemli kaynaklar ve Irak Selçuklularından hemen önce yaşanan savaş ve olaylara yer verilmiştir. Birinci bölümde Selçukluların kökeni, büyük Selçuklu Devleti, Selçukluların doğuya olan göçü, Selçukluların İslâm'ı kabul etmesi, en önemli padişahları, Selçukluların bölünmesi ve bölünmenin nedenleri anlatılarak objektif bir bakış açısı yansıtılmıştır. İkinci bölümde de Selçukluların bölündükten sonra Irak Selçukluları, Rum Selçukluları, Şam Selçukluları ve Horasan Selçukluları şeklinde varlıklarını devam ettikleri, Irak Selçuklularının hükümdar ve padişahları ve Abbasi halifeleri ve komşu devletlerle olan ilişkileri etraflıca ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Irak Selçuklularının medeniyet ve kültürel düzeni bağlamında, eğitim, nizamiye medreseleri, ünlü âlimleri, düşünsel, kültürel ve medeni konumlarına değinilmiştir. Bu bölümde Irak Selçuklularında savaş düzeni, ordu unsurları ve teşkilatı ile önemli silahlara da yer verilmiştir. Selçuklu Devleti'nin düşüşü, zayıflama ve dağılma dönemi ve bazı ayrılıkçı fırkaların ortaya çıkışı üzerinde durularak çalışma sonlandırılmıştır.