The quality of life of patients with kidney transplantation and investigation of affecting factors in İrag

Giriş: Dünyada böbrek yetmezliği insidansı her yıl artmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği için tercih edilen tedavi seçeneği böbrek transplantasyonudur. Irak, böbrek transplantasyonu merkezi kuran ilk Arap ülkelerinden biridir. Buna rağmen böbrek transplantasyonu alanı geçmiş yıllarda yaşanan savaşlardan ve ekonomik ablukadan etkilenmiştir. Böbrek transplantasyonu hastalarının yaşam kalitesi çeşitli faktör ve koşullardan etkilenmektedir. Irak literatüründe böbrek transplantasyonu ve yaşam kalitesine ilişkin veriler yetersizdir. Amaç: Bu araştırma böbrek transplantasyonu olan hastaların yaşam kalitesini ve etkileyen faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Araştırma 15 Aralık 2021 - 15 Nisan 2022 tarihleri arasında Bağdat Eğitim Hastanesindeki örneklem kriterlerini karşılayan 194 böbrek transplantasyonu hastası ile yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Veriler hasta sosyodemografik ve klinik özellikler formu ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeğinin kısa formu ile toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 38.16 ± 11.9, % 72.2'si erkek, % 69.6'sı evli, % 52.1'i üniversite mezunu, % 60.8'i çalışıyor, % 72.7'si üçlü tedavi (Tacrolimus, Mycophenolate and Prednisone) kullanmaktadır. Böbrek nakil süresinin %60'ı 1-5 yıl, % 57.7'si yabancı birisinden nakil olmuş, böbrek nakil endikasyonu ise % 26.8 böbrek atrofisiydi. Yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyut puan ortalamaları; Genel yaşam kalitesi 6.89 ± 1.59, fiziksel sağlık 22.2 ±3.85, psikolojik sağlık 20.4 ± 3.43, sosyal ilişkiler 10.34 ± 2.48, çevre sağlığı 29.31 ± 5.58 olarak saptanmıştır. Yaşam kalitesi ile demografik ve klinik özellikler karşılaştırıldığında: Cinsiyet gruplarına göre katılımcıların yaşam kalitesi boyutlarında anlamlı bir farklılık yoktu (p > 0.05). Medeni durum gruplarına göre katılımcıların yaşam kalitesi boyutlarında anlamlı bir farklılık yoktu (p > 0.05). Hastaların çalışma durumu ile yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Hastaların eğitim düzeyi ile yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Hastaların immünosupresan alması ile yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık, psikolojik sağlık, sosyal ilişkiler ve çevre alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Hastaların böbrek nakli süresi ile yaşam kalitesi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; Genel yaşam kalitesi, fiziksel sağlık ve sosyal ilişkiler alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p < 0.05). Sonuç: Irak'taki böbrek transplantasyonu hastalarının çoğu orta düzeyde bir yaşam kalitesine sahip olup katılımcıların yaşam kalitesi ile cinsiyet, akrabalık ve medeni durumları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Yaşam kalitesi ile çalışmakta olan katılımcılar, üniversite mezunları, üçlü tedavi (Tacrolimus, Mycophenolate and Prednisone) alan ve beş yıldan uzun süredir nakledilen katılımcılar arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Böbrek Transplantasyonu, Hemşirelik, Yaşam Kalitesi.