Irak'ta Şii Merciliğinin siyasi rolü

İslamiyet'in ilk yıllarından beri Şiiliğin beşiği, kutsal toprakları ve merkezi olan Irak Şiilikle özdeşleşmiş bir ülkedir. Şiiler, Kerbela olayından sonra ikinci sınıf vatandaş muamelesi görmüş ve Şiilik tarih boyunca bir muhalefet hareketine dönüşmüştür. Yakın çağda Şii Merciliğin siyasette aktif rol oynama eğiliminin artması 19. yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkmaya başlamış ve 20. yüzyılın başlarında Şii Merciliği politikada temel güç olmuştur.Şiiler, Irak nüfusunun çoğunluğunu oluşturduklarından dolayı Şii Merciliği her zaman Irak'ta stratejik dengenin baş faktörü olarak algılanmıştır. Dünya Şiilerinin ruhani liderliğinin yanı sıra Şii Merciliği Irak Şiilerinin siyasal davranışlarının belirleyicisi ve Irak'ta siyasi denklemi sağlayan ana unsurların başında gelmektedir.Irak ulus devleti sınırları içinde yasayan Şiiler, Birinci Dünya Savası'n bitiminden 2003 yılının başına kadar, siyasi iktidarı elinde bulunduran müteakip Sünni Arap iktidarlarının baskısı altında yaşamışlar, Sünni Arapların Şiilere karsı uyguladıkları politikler nedeniyle Şiilerin Irak'ın siyasal hayatından dışlanmışlardır. Baskıcı politikalar Baas iktidarının yönetime gelmesiyle daha vahim bir hal almıştır. Bu dışlayıcı politikalar Şiilerin muhalif bir güç olarak Sünni iktidarlara karsı örgütlenmelerine neden olmuştur. Önce sivil mücadele tarzında tepkisini koyan Şiiler, Baas iktidarı döneminde baskıların artmasıyla şiddet eğilimlerine de başvurmuşlardır.Şiiler, 2003 yılında ABD'nin Irak'ı işgali ve sonrasındaki yapılandırma sürecinde baş aktör olarak yer almaktadırlar. Irak Şiileri, 2003 sonrası elde ettikleri kazanımlarıyla ülkenin kuruluşundan bu yana merkezi yönetimde ilk kez bu denli güçlü bir konuma sahip olmuşlardır. Şii Merciliği, Irak'ın yeniden yapılanması, işgalin bir an önce sona ermesi, güvenlik ile istikrarın sağlanması ve tüm etnik ve dini kesimlerin adil bir şekilde temsil edilmelerinin yanı sıra haklarının anayasal, demokratik, çoğulcu bir sistemle korunmasını savunmuştur. Bu hedeflerin gerçekleşmesi için daha rasyonel bir tavır takınmış ve pragmatist bir siyasi söylem çerçevesi içinde bir tutum sergilemiştir.ABD'nin Irak'ı işgal etmesinden sonraki gelişmelerde başarılık oranı, ülkenin güvenliği, siyasi istikrarı, iç savaşa sürüklenmemesi, yeniden yapılanması ve bütünlüğünün korunması konularında Şii Merciliğinin takındığı tavır büyük önem arz etmiştir ve Sistani'nin Necef'teki mütevazı evinde tüm Iraklı siyasetçiler kendisinden görüş alma ihtiyacı duymuşlardır. Siyasal ve toplumsal açıdan büyük etkinliğe sahip olmasından dolayı siyasal istikrar ile güvenliğin olmadığı 2003 sonrası Irak'ta Şii Merciliği emniyet subabı rolünü üstlenmiştir.Anahtar Sözcükler:1.Irak2.Şiiler3.Şii Merciliği