İran İslam Devrimi sonrası İran sineması ve Cafer Panahi sinemasında kadın temsili

Sinema genel olarak görsel ve işitsel özellikleri barındıran bir araç şeklinde tanımlanmaktadır. Kendine has bir anlatım tarzı olan sinemanın bununla bağlantılı olarak kendine has bir dili bulunmaktadır. Sinema kendinden önceki bütün sanat dallarından yararlanmak suretiyle yeni bir dil oluşturmaktadır. Bilinen dillerin aksine bu dil görsel bir dildir. Sinema, ifade etmek istediği olguyu kelimeler ile değil görüntüler ile anlatma çabası gösterir. Sinema, neredeyse tüm sanat dallarındaki gibi farklı iktidarlar ve ideolojilerin, fikirlerini halka yayıp kabul ettirmek, bir nevi hegemonya kurmak amaçlı kullanılan kültürel yapıtlar şeklinde kendini var etmektedir. Dünya tarihinde de bilhassa devrimsel siyasal değişim süreçlerinde oldukça önemli bir yeri bulunan sinema, İran'da da ülkeye giriş tarihinden itibaren siyasal süreçlerden keskin şekilde etkilenmektedir. Önceleri Şah döneminde uzun bir süre boyunca saraydakilerin zengin eğlencesi olarak görülen ve din adamlarının baskısı nedeniyle halka inemeyen sinema, sonraki zamanlarda dönemsel olarak siyasi çatışmalardan etkilenmesine karşın kendisini var etmeyi başarmaktadır. Rejim değişikliğinden sonra önceleri yasak olarak kabul edilmiş olan sinema, bu dönemin ardından İslami rejimin propagandası için kullanılmaktadır. Bu çalışmada, İran'da sinemanın var oluşu, siyasal süreçler ışığında sinemanın uğradığı dönüşüm, İran sinemasında kadın temsili incelenmiştir. Çalışmada göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntem ile yönetmen Cafer Panahi'nin Daire, Ofsayt ve Ayna filmleri ele alınacaktır. Çalışmanın kuramsal desteği temsil teorisinden alınmaktadır. Kadının sinemadaki temsili, bu temsilin stereotipler çerçevesinde mi, egemen ideolojiyi destekler biçimde mi, yoksa kadını ataerkil sistem içerisinde konumlandırma çabası ile mi örtüştüğü bu tezin örneklem analizinde de sorgulanmıştır. Çalışmanın sonucunda ise siyasi yapılanmanın sinema filmlerine ve toplumdaki kadın algısına dair etkileri yönetmenin filmlerindeki kadın temsili ile ilişkilendirilmiştir.