İş tatmininin sanal kaytarma davranışına etkisi: Bir alan araştırması

Bilgisayar kullanımı, telekomünikasyon ekipmanları ve internetin yaygın kullanımı ofislerdeki ve işletmelerdeki bütün kategorilerde önemli değişimlere sebep olmuştur. Teknolojinin gelişmesiyle internet kullanımı yalnızca iş yerlerinde kalmayıp evlere de gelmiştir. İnternet kullanımının iyi yanlarının olmasına rağmen kötüye kullanımının da olduğu ortaya çıkmıştır. Literatürde "Sanal Kaytarma" olarak bilinen kavram çalışanların mesai saatleri kapsamında iş ile alakası olmayan internet kullanımı olarak ifade edilmektedir. Ancak daha sonra yapılan birçok çalışmada, tezin ilgili kısımlarında da bahsedildiği üzere, sanal kaytarmanın olumlu yanlarının da olabileceği ifade edilmiştir. Araştırmaya konu olan İş Tatmini ise çalışanların çalıştıkları kurumlarındaki memnuniyetlik derecesini ifade etmektedir. Bu araştırmanın amacı Sanal Kaytarma ile İş Tatmini Arasındaki İlişki ve Etkiyi tespit etmektir. Araştırma Ardahan ilinde bulunan sınır kapılarında çalışanlar üzerinde etkinin olup olmadığını saptamaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırma örneklemini 236 çalışan oluşturmaktadır. Geniş bir tarama yapılarak araştırmada anket tekniği kullanılmıştır. Sanal Kaytarma değişkeni için Örücü ve Yıldız (2014)'ın "İşyerinde Kişisel İnternet ve Teknoloji Kullanımı: Sanal Kaytarma" adlı makalede kullanılan "Sanal Kaytarma Ölçeği" kullanılacaktır. Örücü ve Yıldız tarafından uygulanan anketin ilk 8 sorusunda önemli ve sonraki 6 sorusunda ise önemsiz sanal kaytarma faaliyetleri ölçülmektedir. Veis vd. (1967) tarafından iş tatminini ölçmek amacıyla geliştirilen, Baycan (1985) tarafından Türkçe'ye çevrilerek güvenirlik ve geçerlilik analiz çalışmaları yapılmış olan 20 soruluk "Minnesota İş Tatmini Ölçeği" kullanılacaktır. Minnesota iş tatmini ölçeğinin 12 sorusu içsel tatmini, 8 sorusu ise dışsal iş tatminin belirlenmesine yöneliktir. Yapılan istatistiksel analizlerle elde edilen neticelerde Sanal kaytarma ile İş Tatmini arasında ve her iki değişkenlerin alt boyutlarının da birbiri ile etkilerinin analizleri yapılmış anlamlı olarak hem pozitif etki hem de negatif etki yarattıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada demografik özelliklerin sanal kaytarma ve iş tatmini davranışındaki etkisinde farklılık gösterip göstermediğine de bakılmıştır. Araştırma doğrultusunda ele alınan demografik özellikler; cinsiyet, medeni durum, yaş ve eğitim düzeyi üzerinden incelenmiştir. Analiz neticesinde demografik özellikler ile sanal kaytarma ve iş tatmini arasında anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Literatür taraması yapıldığında sanal kaytarma ile iş tatmini arasındaki ilişki ve etkiyi tespit etmek amacıyla yapılan araştırmaların az sayıda olduğu saptanmıştır. Bu araştırma neticesi itibariyle tespit edilen sonuçların hem özel sektöre hem de kamu yönetimine katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.