İş yükü ve iş tatmininin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde kişi-örgüt uyumunun rolü kamuda bir araştırma

Örgütsel etkililiğin olumsuz bir indeksi olarak düşünülen gönüllü işten ayrılma davranışı, 20 yıldan daha uzun süredir araştırmaların odağında yer almaktadır. Personel istihdam maliyetinin artmasına, örgütsel bilgi sermayesinin azalmasına ve örgüt prestijinin zayıflamasına sebebiyet verebilen çalışanların işten ayrılmaları, örgütler için ciddi şekilde maliyetli olmaktadır. Bu nedenle nitelikli personeli örgütte muhafaza etme ve örgütsel etkililiği artırma açısından çalışanların kendi istekleri ile örgütten ayrılma sürecini anlamak önemlidir. Çalışma, ulusal düzeyde güvenlikten sorumlu bir kamu kuruluşunda görevli sözleşmeli çalışanların aşırı iş yükü ve iş tatmini düzeylerinin işten ayrılma niyetine etkisinde kişi-örgüt uyumunun rolünü bütüncül bir biçimde test etmek amacıyla yürütülmüştür. Bu maksatla kamu kuruluşunda görev yapan 581 çalışandan anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Elde edilen verileri analiz etmek üzere tek yönlü varyans (ANOVA), korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizleri ile yapısal eşitlik modellemesinden faydalanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde, aşırı iş yükünün işten ayrılma niyetini aynı yönde, iş tatmininin ise işten ayrılma niyetini aksi yönde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca kişi-örgüt uyumunun bu etkiler üzerinde aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir. Bunların yanı sıra değişkenler arası ikili ilişkiler incelendiğinde, araştırma modeli çerçevesinde ortaya konan ilişkiler genel olarak desteklenmiştir. Tüm bulgular değerlendirildiğinde, aşırı iş yükü, iş tatmini ve kişi-örgüt uyumunu öncül olarak kabul eden ve işten ayrılma niyetini örgütsel sonuç değişkeni olarak irdeleyen bir modelin oluşturulabileceği belirlenmiştir.