A descriptive study on subtitling for the deaf and hard of hearing

Bu tez, Görsel-işitsel Çevirinin bir alt türü olan işitme engelliler için altyazı çevirisi uygulamasını incelemeyi ve bu konuda dünya genelinde yapılan çalışmalara değinerek çeviri stratejilerini öne çıkarmayı amaç edinmiştir. Bu bağlamda, fantastik gerilim filmi Byzantium içerdiği işitme engelliler için diller arası alt yazı çevirisi özelliği ve kara mizah komedisi Horrible Bosses filmi içerdiği işitme engelliler için dil içi alt yazı çevirisi özelliği bakımından değerlendirilecek olup diller arası altyazı çeviri özelliği mevcut olan romantik komedi 2 Days in Paris filmi üzerinden işitme engellilere yönelik altyazı çevirisine özgü kısıtlamalar, gereklilikler ve uygulanabilecek yöntemler ele alınacaktır. Bir çevirmen, işitme engelliler için altyazı çevirisinde, hedef kitle olan işitme engellilerin tamamen veya çok az işitme kaybı olan bireylerden meydana gelen çok unsurlu bir yapıya sahip olması ve buna bağlı olarak beklenti ve gereksinimlerindeki farklılıklar, okuma hızları ve okuma-anlama becerileri ile konuşmacıların tanımlanması, çok dilliliğin ve işitsel ögelerin altyazı vasıtasıyla belirtilmesi ihtiyacından doğan kısıtlamalar ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışmada, işitme engelliler için altyazı çevirisi yöntem ve stratejilerine yönelik örnek olay incelemesi yaklaşımına dayalı bir yöntembilim benimsemiştir. Çevirinin dilbilimsel yönü üzerine ortaya attığı "üçlü sınıflandırma" ile Roman Jakobson ve metin türlerine ilişkin olarak geliştirdiği "işlevsel yaklaşımlar" bakımından Katharina Reiss kuramsal çerçeveyi oluştururken; işitme engelliler için altyazı çevirisi üzerine Josélia Neves ve Agnieszka Szarkowska tarafından yapılan çalışmalar ile Paul J. Thibault ve Anthony Baldry ile Meir Sternberg'in geliştirdikleri stratejiler uygulama yaklaşımı olarak benimsenmiştir. Görsel-işitsel çeviri kapsamında işitme engelliler için altyazı çevirisini betimsel bir yaklaşımla ele alan bu çalışmanın, Türkiye'de ileride yapılacak çalışmalara örnek teşkil edeceğine inanılmaktadır. Anahtar kelimeler: işitme engelliler için altyazı çevirisi, diller arası çeviri, dil içi çeviri görsel-işitsel çeviri, çok dillilik, konuşmacının tanımlanması, işitsel ögeler