İskeletsel sınıf III hastaların ortognatik cerrahi sonrası yumuşak ve sert doku değişimlerinin 3 boyutlu görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, iskeletsel Sınıf III deformiteli hastalarda çift çene ortognatik cerrahisi sonrası istirahat ve sosyal gülümseme pozisyonlarındaki yumuşak doku değişimlerini, üç boyutlu (3B) stereofotogrammetri ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) verilerinin çakıştırılması ile nicel olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: İstirahat analizi, Le Fort I osteotomisi ve bilateral sagittal split ramus osteotomisi (BSSO) uygulanmış 20 hastada; sosyal gülümseme analizi ise aynı cerrahi protokolle tedavi edilmiş 21 hastada gerçekleştirilmiştir. Ameliyat öncesi (T0) ve postoperatif en erken 6. ayda (T1) elde edilen konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ve yüz için üç boyutlu fotoğraf alma ve analiz sistemiyle(3dMD) alınan yüz taramaları, anatomik referans noktaları ile hizalanmıştır. Sert ve yumuşak doku landmarkları, Frankfurt Horizontal (FH) ve vertikal düzlem referans alınarak ölçülmüş; yumuşak doku–sert doku takip oranları hesaplanmıştır. Sosyal gülümsemede dudak morfolojisi, gülüş genişliği, interlabial aralık, yüz boyutları ve simetri parametreleri değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizde Shapiro–Wilk testi, eşleştirilmiş t-testi veya Wilcoxon testi, Benjamini–Hochberg FDR düzeltmesi ve Cohen's d etki büyüklüğü kullanılmıştır. Bulgular: İstirahat pozisyonu analizinde, FH düzlemine göre vertikal hareketlerde yumuşak doku–sert doku paralelliği çene ucu (Me, Gn, Pog), nazal bölge (Prn, Sn) ve dudak bölgesi (Ls, Li) dahil tüm bölgelerde incelenmiş; menton ve gnathion noktalarında takip oranı %98'in üzerinde, pogonionda %74,4, A noktasında %79,8 ve B noktasında %86,0 olarak bulunmuştur. Vertikal düzleme göre horizontal hareketlerde, mandibular ve maksiller referans noktaların yanı sıra dudak, burun ve orta yüz parametrelerinde değişimler ölçülmüş; alt yüz segmentleri sert dokuyu yüksek oranda takip ederken, orta yüz bölgesinde bölgesel varyasyonlar gözlenmiştir. Sosyal gülümseme analizinde (n = 21), dudak morfolojisi (üst/alt dudak kalınlığı, dudak uzunluğu), gülüş genişliği, gülüş oranı, interlabial aralık, yüz yüksekliği ve simetri parametreleri değerlendirilmiştir. Gülüş sırasında üst dudak kalınlığında artış eğilimi, alt dudak kalınlığında ise hafif azalma saptanmıştır. Gülüş genişliği ve gülüş oranı postoperatif dönemde artış gösterirken, bukkal koridor oranlarında azalma eğilimi görülmüştür. Gülüş simetrisinde iyileşme eğilimi izlenmiş, özellikle ağız köşeleri arasındaki yükseklik farkı azalmıştır. Cohen's d analizleri dudak ve alt yüz segmentlerinde küçük ile orta düzeyde etki büyüklükleri ortaya koymuştur. Bölgesel farklılıklar, özellikle nazolabial ve paranasal alanlarda yumuşak doku cevabının sert doku hareketine göre daha sınırlı olduğunu göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma, ortognatik cerrahi sonrası yumuşak doku–sert doku ilişkisini hem istirahat hem de sosyal gülümseme pozisyonlarında, vertikal ve sagittal hareketleri içerecek biçimde üç boyutlu olarak analiz eden kapsamlı bir yaklaşım sunmaktadır. Bulgular, alt yüz segmentlerinde yumuşak dokunun sert doku hareketini yüksek oranda izlediğini, ancak nazolabial ve paranasal bölgelerde takip oranlarının daha düşük kaldığını ortaya koymuştur. Sosyal gülümsemede gülüş genişliği, dudak morfolojisi ve simetri parametrelerinde cerrahi sonrası estetik açıdan olumlu değişimler gözlenmiştir. Etki büyüklüğü analizleri cerrahinin klinik olarak gözle görülür iyileşmelere yol açtığını göstermektedir. Bu sonuçlar, 3D yüz analizi ve KIBT ile görüntü füzyon tekniklerinin, cerrahi planlama ve hasta beklentilerinin yönetiminde güvenilir bir rehber olarak kullanılabileceğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Ortognatik Cerrahi, Stereofotogrametri, Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (KIBT), Yumuşak Doku–Sert Doku İlişkisi, Gülüş Analizi