İşkoliklik ile iş-aile yaşam çatışması arasındaki ilişkide kariyer tatmininin düzenleyici rolü

İnsanlar zamanlarının büyük çoğunluğunu iş yaşamlarında geçirmektedir. Bu nedenle çalışma hayatı kişinin yaşamında oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Kişiler hızlı gelişen iş hayatına uyum sağlamak amacıyla daha fazla çalışmakta ve zamanla işe bağımlı olmaktadır. Bu aşırı çalışma ve işe bağımlı olma durumu kişinin işkolik olmasına neden olmaktadır. İşkoliklik, kişilerin bakış açılarına göre farklı anlamlar ifade etmektedir. Bazı araştırmacılar işkolikliği kişinin işine olan sevgisinde ötürü çok çalışması olarak değerlendirirken, diğer araştırmacılar işkolikliği bir bağımlılık, hastalık veya rahatsızlık olarak değerlendirmektedir. İşkoliklik, bireyin sadece iş yaşamına odaklanması ve bu odak noktası haricinde başka bir konuyla ilgilenmemesi, aşırı çalışmayı bir ihtiyaç olarak görmesi, bu ihtiyacın kendi bedensel sağlığını, mutluluk duygusunu ve diğer kişilerle iletişimini olumsuz etkilediğinin bilincinde olmayıp çalışmasını devam ettirmesi durumudur. İşkoliklik süreç olarak bireysel bir durum olsa da oluşturduğu sonuçlar ile toplumsal bir hâl almaktadır. İşkolikliğin fizyolojik, psikolojik, sosyal ve örgütsel olarak farklı sonuçlar doğurduğu görülmektedir. Bu etkilerden en önemlisi şüphesiz ki kişinin iş ve aile hayatında denge kuramaması sonucu yaşayacağı iş-aile yaşam çatışmasıdır. İşkolikler, vakitlerinin çoğunu işe harcadıkları için işten çıktıktan sonra enerjileri azalmaktadır. Ev ve sosyal hayatlarında enerjik olamamaları işkolik bireylerin iş ve iş dışı hayatlarında denge kurmasını engellemektedir. Yapılan bu çalışmanın amacı, "mesleklerinin doğası ve görev tanımları gereği birçok işi bir arada yapmak durumunda kalan ve yoğun çalışma temposu içerisinde mesleklerini icra ettikleri varsayılan akademisyenlerin işkoliklik düzeylerinin iş-aile yaşam dengeleri üzerinde anlamlı bir etkisi var mıdır?" ve "akademisyenlerin ve eşlerinin kariyer tatminleri arasındaki uyumun işkoliklik ve iş-aile yaşam çatışması arasındaki ilişkide düzenleyici rolü var mıdır?" sorularına bilimsel açıdan bir cevap bulmaktır. Bu çalışmanın evrenini Elazığ Fırat Üniversitesi'nde görev yapan evli ve eşi çalışan akademisyenler oluşturmaktadır. Bu bağlamda 246 akademisyene ve bu akademisyenlerin eşlerine anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmış ve betimleyici istatistikler (frekans dağılımı, aritmetik ortalama, standart sapma) ile güvenilirlik (Cronbach Alpha), regresyon ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; iş-aile yaşam çatışması ile işkoliklik arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Eşler arasındaki kariyer tatmini uyumunun işkoliklik ve iş-aile yaşam çatışması arasındaki ilişkide düzenleyici rol oynadığına dair istatistiksel olarak anlamlı bir bulguya ulaşılamamıştır.