İslâm bilim geleneğinde fizik biliminin teşekkülü: X-XI. yy.

Bu çalışma süreç ve saikler bağlamında İslâm bilim geleneğinin teşekkülünü (vii-x. yy.) ve bunun içinden peyderpey ortaya çıktığına yönelik ileri sürülen tartışma ekseninde fizik biliminin disiplinleşme safhalarını (vii-xi. yy.) araştırmayı ihtiva eder. Çalışmanın ilk bölümünde, İslâm bilim geleneğinin -oluşum safhaları arasındaki geçişgenliğin imkânını göz ardı etmeden- ana hatlarıyla İslâm dünyagörüşü, bilim topluluğu ve sorunlar aşamasının nihayetinde teşekkülünü (ix. yy.) tamamladığına ilişkin teklifin imkânını ele alır. Bu safhaların her biri aynı zamanda fizik biliminin disiplinleşme aşamaları için de geçerlidir. İkinci bölümde, geleneğin teşekkül sürecinde ilk defa görünür hale gelen fizik bilim araştırmalarının (viii. yy.) maksadının ve bu araştırmalara öncülük eden kelâm bilim topluluğunun önerdiği fizik tasarımının mahiyetinin ne olduğu, önerilen fizik tasarımın temel bileşenlerinden birini teşkil eden atomculuk fikrinin muhtevası ile peyderpey oluşan fizik bilimsel kavramlar kümesi araştırılır. Üçüncü bölüm ise fizik biliminin teşekkülüne kaynaklık edecek şekilde nazarî fizik ve optik olmak üzere iki temel alan ile sınırlandırılmıştır: İlkinde, tevarüs-tercüme-temellük faaliyetleriyle birlikte ortaya çıkan meşşâî bilim topluluğunun teklif ettiği fizik tasarımı tasvir ettikten sonra, fizikteki işleyişin nasıl ele alınıp temellendirilebileceğine yönelik sürdürülen araştırmalar arasından İbn Sînâ'nın hareket nazariyesi üzerine yoğunlaşır. İkincisinde ise İbnü'l-Heysem'in optik bilime katkıları ve özellikle de onun görme nazariyesi incelenir.