İslam felsefesinde yakîn kavramı ve içeriği

Bilgi felsefesi içerisinde düşünürlerin ortak hareket noktasını kesinlik arayışı oluşturmaktadır. Sabit olmak ve sükûnete kavuşmak kökünden gelen yakîn, doğruluğunda şüphe olmayan kesin inanış anlamında kullanılırken belirli bir düşünme sürecini de ihtiva etmektedir. Kesinliğin mümkün olup olmadığı konusunda düşünce sistemleri farklı sonuçları benimsese de her durumda sistemlerin ana arterini kesinlik konusundaki yaklaşımlar oluşturmaktadır. Bilgiden yakîne giden düşünme ve öğrenme süreci ontolojiyle doğrudan bağlantılı olmakla beraber sistemlere isim kazandıran faktörlerden biridir. İslam düşünürleri arasında bilgi gerek zihni gerek tecrübi olarak aşamalı şekilde ele alınmıştır. Bu mertebeler aşağıdan yukarıya cehalet, zan, şek, bilgi ve yakîn olarak sıralanır. Bu çalışma yakîn kavramı özelinde İslam Felsefesindeki belirli isimleri merkeze almasının yanında Kelâm ve Tasavvuf disiplinlerini de göz önüne almayı hedeflemiştir. Her bölümde bir disiplin ele alınarak öncü düşünür ve teorisyenlerin görüşleri üzerinden kavram takibi amaçlanmıştır. Yakîn kavramının hangi mesele çerçevesinde ele alındığı ve nasıl bir kavram sıralaması yapıldığı ortaya konmaya çalışılacaktır. Bunun yanı sıra disiplinlerin yakîn tanımları, tanımlar arası farklar ve bu farklılıklara etki eden unsurlara değinilmeye çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Bilgi, bedihilik, burhan, marifet, öncüller, sebeplilik, tasavvur, tasdik, yakîn