Hospitality in islamicate civilization: Futuwwa in İbn Battuta's Travelogue

Tarihin farklı çağları ve medeniyetlerinde misafirperverlik oldukça meşhur ve önem verilen bir değer olagelmiştir. Antik ve modern filozoflar tarafından ahlaki bir kavram olarak ele alınmıştır. Bununla beraber misafirperverlik gündelik hayattaki kullanımının dışında göç, göçmenler, öteki, yabancı gibi kavaramlara alakalı olup; bunun da ötesinde günümüzdeki ticari konaklama sektörüne kadar uzanan oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu çalışmadaki amaç İslam medeniyetindeki misafirperverlik kavramını normatif ve pratik boyutlarıyla bütüncül bir bakış açısından ele almaktır. Normatif boyut İslam düşüncesi üzeriden; pratik boyut ise meşhur seyyah İbn Battuta'nın seyahatnamesindeki yolculuklarında karşılaştığı misafirperverlik örnekleri üzerinden incelenecektir. Misafirpervelik normatif açıdan, İslamın temel kaynakları olan ve Islami etik sistemin temelini oluşturan Kuran ve Sünnet baz alınarak incelenecektir. Buna ek olarak normatif kısım on dokuzuncu yüzyıl İslam dünyasındaki fütüvvet düşüncesi ve teşkilatının oluşumu sürecinindeki ahlaki değerleri kapsar. Bu kısımda fütüvvet kitaplarındaki temel ilkeler, ahilik ve zaviyeler incelenmektedir. Pratik kısımda ise, örnek bir çalışma üzerinden bu misafirperverlik kurallarının İslam medeniyetinde gerçek hayatta nasıl uygulandığı sorusuna yanıt aranmaktadır. Pratik boyut için belirlenen tarihi dönem Marshall Hodgson'un İslam medeniyetinin "Middle Periods"u olarak tanımladığı 950-1500 yılları arasını kapsar. Bu dönem İslami sivil ağların ve kuruluşların gelişip yaygınlık kazandığı bir zaman dilimidir. Buradaki amaç bu kuruluşların misafirperverliği uygulamalarında nasıl içselleştirdiklerini incelemektir. Bunun için dönemin toplumsal yaşam şartlarını en iyi şekilde temsil eden kitaplardan birisi olan İbn Battuta'nın seyahatnamesini ele almaktayım. İbn Battuta'nın Rıhle'sini, İslam dünyasının önemli bir seyyahı olması açısından kendi misafir ediliş deneyimleri üzerinden analiz etmekteyim.