İslâm'da spor, oyun ve eğlence

Spor, oyun ve eğlence insanoğlunun fıtratında, psikolojik ve fizyolojik yapısında var olan, her dönemde farklı tezahürlerle kendini gösteren bir olgudur. Öyle ki en ilkel toplumlarda bile arkeolojik kazılarla bu gerçek gün yüzüne çıkmış, duvarlara tasvir edilen yüzlerce etkinlik insanoğlunun bu alandaki ihtiyacını göstermiştir. Zira insan her zaman aynı hal üzere kalamaz. Onun günlük işlerini ve çalışma hayatını nizama sokacak ve onu motive edecek etkinlikler yapması sosyal ilişkilerinde, psikolojik ve fizyolojik gelişiminde katkı sağlayacaktır. İslâm her çağa gönderilmiş kusursuz bir dindir. Hayatın her alanına değindiği gibi spor, oyun ve eğlence alanına da değinmiş, genel çerçeveler çizmiş, belli ölçülerde bu tür faaliyetlerin yapılmasına izin vermiştir. Nitekim Rasûlullâh bunun en güzel örneklerini sunmuş, spor, oyun ve eğlencenin mahiyetini, amacını ve hedefini, toplumun ve zamanın ihtiyaçlarına göre belirlemiş, psikolojik ve sosyolojik yapıyı kapsayıcı etkinlikler yapmıştır. Biz de bu doğrultuda birinci bölümde; spor, oyun ve eğlence kavramlarına ve bunların psikolojik, sosyolojik ve ekonomik boyutlarına değindik; ayrıca her türlü spor, oyun ve eğlenceye alet edilebilme kapasitesine sahip olduğu için kumar kavramını da birinci bölümde ele aldık. Günümüzde spor, oyun ve eğlence aktiviteleri, modernleşmenin ve teknolojik ilerlemelerin etkisiyle gelişmiş, kimisi son zamanlarda ortaya çıkmış kimisi de geçmişteki hâlini korumuştur. Dolayısıyla geçmişte var olan aktivitelerin ve günümüzde yeni ortaya çıkan spor, oyun ve eğlencelerin İslâmî açıdan incelenmesi ve daha evvel ortaya konmuş bilgilerin topluca sunulması önem arz etmektedir. Çünkü günümüzde Müslümanlar, İslâm'ın spor, oyun ve eğlenceye biçtiği rolü tam anlayamamışlar, mubah olanı haram, haram olanı mubah sayabilmişlerdir. Dolayısıyla bunların İslâm açısından değerlendirmesini yapmak, hüküm ve sonuçlarını ortaya koymak önemlidir. Biz de bu doğrultuda ikinci bölümde önce Rasûlullâh zamanında var olan sporlara değindik, sonra da günümüzde yaygınlıkla oynanan sportif faaliyetlere değinerek İslâmî açıdan değerlendirdik. Üçüncü bölümde ise, en yaygın olan oyun ve eğlence kapsamına giren aktiviteleri, nasslar ve İslâm âlimlerinin görüşleri doğrultusunda ele aldık. Üçüncü bölümü işlememizdeki amacımız; son zamanlarda Müslüman toplumlarda oyun ve eğlencenin aşırıya kaçması, İslâm'ın dışına çıkan uygulamaların yapılmasıdır. İslâm'da oyun ve eğlence nasıl olmalı sorusuna cevap aradığımız üçüncü bölüm, bu alandaki sorulara cevap verecektir. Dolayısıyla biz bu çalışmada, "İslâm'da spor, oyun ve eğlence nasıl olmalıdır?" sorusuna Kur'ân, sünnet ve İslâm âlimlerinin görüşleri doğrultusunda, asli ve fer'î delillerden ve fıkhî kaidelerden istifade ederek cevap bulmaya çalışacağız.