İşletme grubuna bağlı şirketlerde sınır ötesi satınalmalar: Ters bilgi transferi ve grup üyesi şirketler arasında bilginin paylaşılması

Çalışma iki araştırma sorusuna yanıt aramaktadır. İlk araştırma sorusunda, Türkiye kökenli holding üyesi şirketlerin uluslararasılaşmasında sınır ötesi satınalmaların ne anlam ifade ettiği, ikinci araştırma sorusunda ise sınır ötesi satınalmalar sonrasında gerçekleştirilen ters bilgi transferi ve transfer edilen bilginin holding üyesi şirketler arasında paylaşılması süreçlerinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Temel nitel araştırma deseniyle tasarımlanan araştırmanın verilerini dört holdinge bağlı altı şirketin sekiz üst düzey yöneticisiyle yapılan derinlemesine görüşmeler oluşturmaktadır. Araştırmanın analizleri her araştırma sorusu için ayrı olmak üzere MAXQDA programı aracılığıyla iki aşamada tamamlanmıştır. Birinci aşamada veri hem satınalma motivasyonlarının anlaşılması hem satınalmaların teorik arka planının anlaşılması bakımından Uluslararasılaşma Süreci Modeli (Uppsala), Eklektik Paradigma, LLL Yaklaşımı, Sıçrama Yaklaşımı ve Bilgi Temelli Yaklaşım açısından irdelenmiştir. Araştırma sonuçları, görüşülen şirketlerin sınır ötesi satınalmalarda öncelikli motivasyonun pazar ve etkinlik arama olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgularda şirketlerin yaptığı ilk satınalmalar konusunda ortaya çıkan sonuçlar, yapılan sınır ötesi satınalmaların sıçrama yaklaşımı ile açıklanabildiğini göstermektedir. Sıçrama adımları ise sektörlere göre farklılık göstermektedir. Buna göre, gıda ve içecek alanında faaliyet gösteren şirketlerin genellikle gelişmekte olan ülkelere yatırım yapmakla beraber ilk satınalmalarda geniş pazar ağına ulaştıracak sıçrama adımlarını takip ettikleri görülmektedir. Teknoloji ve enerji alanında faaliyet gösteren şirketlerin ise genel olarak hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülkelere yatırım yaptıkları, ilk satınalmalarda ise teknolojik bilgiye ulaşma amacıyla gelişmiş ülkelerde satınalma yaptıkları söylenebilmektedir. Araştırma analizlerinin ikinci aşamasında, satın alınan şirketlerden yapılan ters bilgi transferi ve bilginin işletme grubu içinde paylaşılması süreçlerinde kullanılan mekanizmalar anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonuçları, ters bilgi transferinde en fazla kullanılan mekanizmanın çalışanların transfer edilmesi olduğunu, bunu düzenlenen formel toplantıların ve gerçekleştirilen en iyi uygulama transferlerinin izlediğini göstermektedir. Bilginin işletme grubuna bağlı şirketler arasında paylaşılması söz konusu olduğunda ise formel toplantılar başta olmak üzere çalışan transferleri, en iyi uygulama aktarımları ve informel görüşmelerin en fazla kullanılan mekanizmalar olduğu görülmektedir. Araştırma sonuçlarına göre matris yapılanma ve tek takım uygulamalarının ters bilgi transferini olumlu etkilediği söylenebilmektedir. Belirli kısıtlar çerçevesinde yürütülse de araştırmanın sonuçlarıyla stratejik yönetim, uluslararası işletmecilik ve bilgi transferi literatürüne teorik, pratik ve yönetimsel katkı sunduğu düşünülmektedir.