İşletmelerin büyümesinde büyüklüğün etkisi: Türkiye için bir inceleme

İşletmelerde büyüme finans çevrelerinde en çok araştırılan konulardan biridir.Büyüme üzerinde etkili olan birçok faktör vardır. Bunlar içerisinden en çok tartışılan,işletme büyüklüğüdür. İşletmelerin büyüklüğünün, büyüme üzerinde etkisi olupolmadığı ilk defa Gibrat (1931) çalışmasıyla araştırılmıştır. Gibrat (1931) çalışmasınagöre işletme büyümesi ve büyüklük arasında hiçbir ilişki yoktur. Bu sonuç ?Gibratyasası? veya ?orantılı etki yasası? olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmanın amacı,işletmelerin mevcut büyüklüğünün büyüme üzerinde etkili olup olmadığını Gibratyasası kullanarak ölçmektir. Bu amaçla 1997 ? 2006 dönemleri arasında İSO (İstanbulSanayi Odası) 1000 işletmelerinde, büyüklük ölçütü olarak kullanılan çalışan sayısı, netaktifler, özsermaye, üretimden satışlar verileri ayrı ayrı değerlendirilerek yıllık frekanstakesit regresyon analizi, panel regresyon analizi ve dinamik panel regresyon analiziyöntemleri uygulanmıştır. Ayrıca İSO 1000 işletmeleri büyüklüklerine göre, farklıyöntemlerle gruplandırılıp analizler yinelenmiş ve sonuçların değişip değişmediğiincelenmiştir. Analiz sonuçları, ölçüm faktörü, dönem ve analiz yöntemi farketmeksizin küçük işletmelerin daha hızlı büyüdüğünü ortaya koymaktadır. Sadeceküçük işletmeler bir arada analizlere konu edildiğinde, büyümenin küçük işletmelerarasında benzer olmadığı, nispi olarak daha küçük işletmelerin daha hızlı büyüdüklerigörülmüştür. Büyük işletmeler bir arada analizlere konu edildiğinde, büyümeninbirbirlerine benzer olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak İSO 1.000 işletmeleri üzerindeGibrat yasası reddedilmiştir.