İsmail Niyâzî Osmanpazarî'nin "Ref'u'l-Estâr fî Halli Muğlakâti'l-İzhâr" adlı eserinin tahkik ve incelemesi

Osmanlı döneminde, Arap coğrafyasında telif edilmiş nahiv ilmi ana metinlerinin yanı sıra Türklere hitap edecek ve medrese müfredatında yer alacak bazı nahiv ilmi eserleri yazılmıştır. Bu çalışmaların başında XVI. asır Osmanlı âlimlerinden olan İmam Birgivî'nin telif ettiği İzhâru'l-esrâr adlı eser gelmektedir. İzhâru'l-esrâr asırlar boyunca Osmanlı medreselerinde okutulmuş ve şerh, hâşiye, mu'rib, ta'lîka, tercüme türü çok sayıda çalışmaya konu olmuştur. İzhâr şerhlerinden biri de bu çalışmaya konu edilen İsmail Niyâzî'nin telif etmiş olduğu Ref'u'l-estâr fî halli muğlakâti'l-İzhâr adlı şerh çalışmasıdır. Bu çalışmada XIX. yüzyıl gibi geç bir dönemde telif edilmiş olan bu şerh; müellifi, şerh metodu ve ilmî değeri açısından ele alındı. Çalışma inceleme ve metnin tahkiki olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Türkçe olan birinci kısım; iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İsmail Niyâzî'nin hayatına ve eserlerine dair bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Birgivî ve İzhâru'l-esrâr'a dair kısa bir malumat verildikten sonra İsmail Niyazî'nin Ref'u'l-estâr fî halli muğlakâti'l-İzhâr adlı eseri; telif sebebi, müellife aidiyeti, önemi, şerh metodu, üslup ve dil özellikleri, diğer İzhâr şerhleri arasındaki konumu açısından detaylı olarak ele alınmıştır. Arapça olan bölümde ise tahkikli metni yer almaktadır.