İsmet Özel düşüncesinin varoluşçu argümanlar bağlamında değerlendirilmesi

Bu çalışma, İsmet Özel'in felsefi metinlerinde İslam inancı ile varoluş düşüncesinin; irade, kaygı, sorumluluk, belirlenmişlik ve varoluşun toplumsal yansımaları konuları üzerinde nasıl bir uzlaşı ifade ettiğini saptamayı amaçlamaktadır. Tezin kapsamı Özel eserlerindeki varoluşsal argümanların yerini ve kullanılış şeklini ele almayı içermekte olup bu analiz, belgesel tarama ve doküman inceleme gibi nitel araştırma yöntemleri ile karşılaştırmalı felsefe metodolojileri kullanılarak yürütülmüştür. Varoluş felsefesi, insan varoluşunun felsefede temele alınmasını benimseyen öznel ve radikal bir felsefedir. Søren Kierkegaard, Friedrich Nietzsche, Karl Jaspers, Gabriel Marcel, Martin Heidegger, Jean-Paul Sartre ve Albert Camus gibi birbirinden çok farklı filozofların bu başlık altında anılması, aynı sonuçlara ulaşmaları sebebiyle değil, aynı felsefe yapma ilkelerini benimsemiş olmaları sebebiyledir. Bu ilkeler; varoluşun özden önce gelmesi, insanı nesnel olarak değil birey bazında öznel olarak merkeze alması, hakikatin öznel oluşu, felsefeyi aktör bakış açısıyla güncel olarak yapmaları, dünyasal ve zamansal oluş, bunların fark edilişiyle ortaya çıkan kaygıyı başlangıç kabul edişi ve insanın özne-nesne çelişkisini temele alışı olarak sıralanabilmektedir. Özel, Müslüman olduğunu ilan ettikten sonra onun felsefi yolculuğunun izini nesir metinlerinde ve daha önce yazmış olduğu şiirlerinde sürmek mümkündür. O, varoluşsal bir kaygı ile başladığı bunaltı sürecini şiirleriyle ve daha sonra sürece dair yazdıklarıyla ortaya sermekte ve felsefi olarak kendisi bu değişimi çözümlemektedir. Onun varoluşa dair felsefesi, İslam inancı ile varoluş felsefesi sentezinin oldukça farklı bir örneğini sunmaktadır. Çalışmanın bulguları, Özel'in düşüncesindeki varoluşsal temaların ve argümanların yerini ve etkisini göstermektedir. Bu çerçevede, Özel'in sunduğu 'İslam'la Damgalanmış Varoluş' düşüncesinin genel bir çerçevesi saptanmakta, Kierkegaard ve Heidegger'in Özel üzerindeki etkileri incelenmektedir. Özel'in varoluşçu yaklaşımının İslam argümanlarıyla etkileşimi, çalışmanın birinci bölümünde tespit edilen varoluş felsefesi ilkelerine göre analiz edilmektedir.